ALEXANDER KOESJNER - Apollo in de sneeuw

Van Alexander Koesjner (1936, Leningrad) verschenen in ons taalgebied sinds 1990 al af en toe vertaalde gedichten, o.a. in De Revisor en De Gids.
Nu is er de eerste Nederlandse bloemlezing, met 40 verzen die gekozen werden uit de periode 1962-1996. Peter Zeeman droeg zorg voor de keuze, vertalingen, aantekeningen en het nawoord.

Mede door lof van Brodsky en twee uitgaven in het Engels trekt Koesjners werk steeds meer aandacht. Dat kenmerkt zich door scherpe waarnemingen, aandacht voor essentiële menselijke ervaringen, een haast achteloze zegging en het werken met traditionele vormen en regels.

Vooral bij herlezen winnen Koesjners beelden en uitspraken aan kwaliteit.


Een verre berkenboom
Doorziet hij tot de nerven
Misschien komt dat gewoon
Omdat hij snel zal sterven


Hier contrasteren observatie van details en verte en draagt ‘hij’ een dubbele betekenis. Met dit soort technieken weet Koesjner de lezer dieper in de tekst te trekken.
De grootste tegenstelling betreft de lichte toon, niet zonder humor, waarmee hij zware onderwerpen behandelt. Deze poëzie zal nog lang overeind blijven!



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, april 2017.


www.alberthagenaars.nl


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

BART JANSSEN - Gedane wit

Vele jaren na de trend om zo ‘wit’ of ‘leeg’ mogelijk te schrijven, ooit aangezwengeld door Mallarmé en bijna een eeuw daarna in ons taalgebied doorgezet door dichters als Kouwenaar, Faverey en Jooris durft de Vlaamse dichter Bart Janssen (1959) het aan deze sindsdien door heel wat dichters en groeperingen afgewezen stroming weer nieuw leven in te blazen. Dat was geen goed idee. Niet omdat het nu mode is om die soort poëzie als afgedaan te beschouwen (het gaat tenslotte om de kwaliteit) maar omdat hij z’n eigenheid, nog trillend van beloften in z’n eerste twee bundels, er grotendeels bij inleverde.

De zes reeksen, waarvan de laatste uit slechts één vers bestaat, behandelen o.a. het werk van de schilders Saenredam en Schoonhoven, landschap en licht, uitzichten en vergezichten en een Belgische poolreis, onderwerpen die verwacht kunnen worden bij deze aanpak.

Hier en daar zijn fotootjes opgenomen van kunstwerken en locaties, die wegens hun geringe formaat nauwelijks uitkomen, laat staan een toevoegende waarde bezitten.

Tot slot een citaat:


In dit

gedane
wit

neemt geen zaak nog

keer.





Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, november 1999.


www.alberthagenaars.nl


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

NOUK SMIES - Wie heeft een middelpunt nodig

Anouk Smies (1975) is een dichteres in hart en nieren. Niet voor niets heeft zij aandacht voor een beeldspraak waar lichamelijkheid een grote rol in speelt. Al na drie pagina’s heb je bij elkaar: gezicht, kittelaar, baarmoeder, benen, strottenhoofd, handen, adamsappel, wangen, huid, plus woorden die sensitiviteit uitdrukken: pijn, hoogtepunt, krabben, lik, reuk, slik, geil.

Haar poëzie valt ook op door vervlechting van verschillende registers, die dankzij niet aflatende associaties nog extra zeggingskracht krijgen. Dat levert niet altijd geslaagde poëzie op maar getuigt van taalplezier en houdt ook een zekere spanning in stand.

De meest overtuigende regels zijn echter juist bedrieglijk eenvoudig verwoord:


Als ik handen had
leerde ik ze strelen.


Zoiets dringt dieper door dan effectbejag in de trant van:


Denk Catherine Keyl
Het lacht Robocopstyle
boven een beplate kin
Plezier zo 2010.


Of de gedichten nu broeien, ontkiemen en zelfs durven te mislukken; saai zijn ze nooit! Smies strooit voldoende talent rond, nu nog de juiste dosering zoeken, de trefzekerheid vergroten.




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, april 2017.


www.alberthagenaars.nl


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

ALEXIS DE ROODE - Een steen openvouwen

Alexis de Roode (1970, Hulst) voert in deze bundel vier perspectiefdragers op: De Dwaas, De Heerser, De Duivel en Het Oordeel, voor elk deel één. Toch zijn de inhoudelijke verschillen onderling kleiner dan daarmee gesuggereerd wordt. Centraal staat de spanning tussen de invloed die het individu op de realiteit uitoefent versus de werking van de buitenwereld op de bewuste eenling.
De gedichten kennen een spontane, prozaïsche zegging die ook de nodige ironie bevat:


Ik ga er werk van maken, de verbeterde schepping,
de fouten die Darwin en God hebben gemaakt,
de inborst van de mens afwerken,
bewustzijn in het productieproces brengen.


Vele hebben daarnaast een rijke beeldspraak.

Ondanks de ambitieuze missie zijn er ook losse flodders aangebracht, zoals die nu eenmaal in de dagelijkse werkelijkheid voorkomen:


ik weet niet wat ik moet zeggen.


Tal van woorden versterken de eigen tijd: ICT, consumentenbelofte, businessmodel, wellnessruimte. Tegelijk verwijst De Roode naar de ruimere geschiedenis van dictatuur en vernietigingskampen. Dat zorgt telkens voor onbehagen, indringendheid dus en dat is in de poëzie een pluspunt!



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, maart 2017.


www.alberthagenaars.nl


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

JOOST BAARS - Binnenplaats

‘Binnenplaats’ van Joost Baars (1975, Leidschendam) wordt gepresenteerd als zijn poëziedebuut maar feitelijk is het in 1999 verschenen bundeltje ‘Inwezigheid’ dat. In de tussentijd was Baars ook actief met andere literaire activiteiten, o.a. als boekverkoper.

Deze lijviger uitgave bestaat na een inleidend gedicht uit vier afdelingen. Hoewel ze onderling verschillen klinkt Baars’ eigenheid overal stevig door. Die staat op veel poten. Hij kent een groot belang toe aan het formaliseren van gedachten, stelt geraffineerde zinsstructuren samen met o.a. spiraalwerking, gebruikt neologismen als ‘stomspraak’, ‘berg-baaierende’ en ‘nage-oehoet’ en zet een ontregelende interpunctie in. Niet altijd houdt hij de zuiverheid van overdracht daarbij vrij van effectbejag. Enkele motieven zijn hart (pontificaal afgebeeld op de omslag), vogels en de kosmos.

Baars is door meerdere thema’s geboeid, vooral degene in het spanningsveld leven en dood. Treffend is:



Ik ben gal, ben maagzuur. Gods diepste beschik
Smaakt bitter op mijn tong: die smaak was ik;
Skelet in mij, vlees vol, bloed vult de trog.




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, maart 2017.


www.alberthagenaars.nl


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

FEDERICO GARCIA LORCA - Canciones

Volgens veel liefhebbers van het werk van Federico García Lorca (1898 – 1936) is ‘Canciones’, ofwel ‘Liedjes’, zijn eerste echt belangrijke poëziebundel. Lorca liet zich ervoor beïnvloeden door het brede gamma aan Spaanse volkslyriek. Geen wonder dat de teksten een dromerige, surreële sfeer uitstralen. Het bereik van hun zeggingskracht is vaak groter dan de beperkte omvang doet vermoeden.

Tobias Tak selecteerde 20 stuks, vertaalde die en maakte er stemmige tekeningen voor die prima bij de eenvoudige zegging en originele, soms navrante beeldspraak passen.
Door de gedichten uiteen te rafelen en de vrijgekomen regels aparte pagina’s te gunnen, kwam hij tot 160 pagina’s. De Nederlandse regels staan altijd bij de Spaanse maar de aan elk toebedeelde kleur, oranje en blauw, wisselen telkens af. Eén voorbeeld:



Houthakker
Kap de schaduw
van mij af.
Bevrijd mij van
de kwelling
mijzelf zonder
vruchten te zien.



Het resultaat is een aantrekkelijk kijk- en leesboek dat de betreffende gedichten zelfs bij heel jonge lezers kan brengen, al lijkt de typografie (kleine, handgeschreven letters) daar niet op uit te zijn.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, januari 2017.


www.alberthagenaars.nl


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

CHARLOTTE VAN DEN BROECK - Nachtroer

Al in haar debuutbundel ‘Kameleon’ gooide Charlotte Van den Broeck (1991, Turnhout) haar volle poëtische gewicht in de schaal. Dat gebeurde o.a. met lange, door associaties aangedreven zinsstructuren. Ook in deze tweede bundel, met treffende symbolische titel, benadrukt de lengte van veel regels de verstrengelde thematiek van onthechting en zoeken, van onstuimige groei en de daaruit voortvloeiende behoefte aan reflectie.
Veel teksten hebben een omvang van meerdere pagina’s, sommige lopen uit in reeksen. Liefde, verlies en besef vormen in dit overwegend duistere maar ook telkens oplichtende geheel de belangrijkste onderwerpen.

Van den Broecks beeldspraak is vaak lichamelijk gericht:



Feiten worden altijd door structuren ingehaald, ’s ochtends
de tanden tot grind gebeten, de mond leeg van verweer.


De combinatie van voelen en denken vormt één van de aantrekkelijkste kenmerken van deze poëzie; enerzijds een stuwend ritme en vurige belijdenissen, anderzijds gerijpte inzichten en een vastere greep op milder geluk. Vormen die samen geen afdruk van wat het leven zou moeten zijn?




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, januari 2017.



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling