dinsdag 31 mei 2022

A.H.J. DAUTZENBERG - Een wandeling in mei


Als writer in residence van de organisaties Tilt en Wanderlöss verbleef A.H.J. Dautzenberg (1967, Heerlen) in mei 2021 in het Zuid-Limburgse Gulpdal. Naar aanleiding van dagelijkse wandelingen schreef hij een lang gedicht en maakte hij samen met Rob Moonen een podcast. Het zakboekje beslaat een routekaartje, inleiding en 8 delen poëzie. Die is zowel episch (verhalende zegging, waarnemingen en opsommingen) als lyrisch (telkens jubelende toon, verdichting van beeldspraak) en kent fragmenten die alleen uit leestekens bestaan! Het onzegbare? Twee stukjes met subtitel ‘De T-splitsing’ worden consequent uitgewerkt na respectievelijk “Het wandelweggetje dat naar links leidt” en “Het geitenpaadje dat naar rechts afbuigt.” De “sonische expeditie” duurt 54 minuten en is te vinden via een website. Dit originele en eenvoudig toegankelijke project met volop herinneringen en literaire trouvailles is niet alleen een hulde aan de natuur maar ook aan de klassieke bundel ‘Mei’ (1889) van Gorter:


………..… het graf
aan het firmament, de lentelucht
waarop het drijft – op weg
naar een nieuw geluid.





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, november 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling





maandag 30 mei 2022

LIDEWIJDE PARIS - Een gedicht is ook maar een ding


Niks minder dan een bomvolle schatkist met de meest uiteenlopende verzen en poëtische fragmenten opende Lidewijde Paris (1962, Emmen) met haar boek, een ware grabbelton. Uit edelmetaal vervaardigd of niet, alles flonkert dankzij haar geestdrift, onverwachte keuzes en zinderende ordening. Op de inleiding volgen 9 hoofdstukken met elk een ander perspectief; verantwoording; begrippenlijst; en register. Paris spoort ons aan om, net als zijzelf, associaties, interpretaties en herinneringen los te laten op de aangeboden lyriek, van de Middeleeuwse Hadewijch tot dichters van nu. Ze gaat thematisch in op o.a. de omstandigheden van ontstaan én de verspringende status van gedichten. Zelfs als verzen, puur poëtisch gesproken, de hedendaagse lezer niet meer kunnen treffen, weet zij ze door haar narratief toch nog te laten boeien, zij het vanuit historische, ethische of andere hoek. Het boek is op de eerste plaats geschikt voor de ervaren lezer maar Paris’ aanpak vermag ook anderen mee te trekken; ze bewijst dat het lezen over poëzie niet altijd onder hoeft te doen voor het lezen ván poëzie!




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, november 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling


donderdag 3 februari 2022

HENRIETTE ROLAND HOLST - De zachte krachten zullen zeker winnen


Henriette Roland Holst (1869-1952) was een literair talentvolle en dankzij haar grote maatschappelijke en politieke betrokkenheid ook een invloedrijke dichteres. T.g.v. haar 150e geboortejaar verscheen deze keuze uit haar gedichten die in een behoefte voorziet, omdat haar bundels lang niet werden herdrukt.
Naast een voorwoord van Elsbeth Etty (haar biografe) en nawoord van Huub Oosterhuis bevat het boek o.a. een chronologisch feitenrelaas, portretten van kunstenaars, getuigenissen van vrienden en collega’s, foto’s, en citaten uit het emancipatorische en politieke werk. Haar liefdes voor resp. de poëzie, het socialisme en communisme, en tenslotte, hervonden religieuze waarden bieden tegelijk ook een boeiend beeld van haar tijd.
De gedichten zijn om begrijpelijke redenen niet altijd vrij van retoriek maar hebben inmiddels ook een verdiepend patina verkregen:



Keer in tot het verborgen zelf
waar denken ophoudt en de ritselhagen der uren gansch verstild zijn.



Conclusie: dit is een eerbetoon dat recht doet aan de poëzie, idealen, strijd en drama’s van een hoogst bijzondere vrouw!





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, november 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling





JOOST NAUTA - De naakte ridder


De achterflap van dit poëziedebuut van Joost Nauta (1971, Den Haag) getuigt van een diep doorleefd bestaan. Zo is de auteur zwaar getroffen door SMA, richtte hij desondanks een zorgorganisatie op, overleefde hij Corona, produceerde hij reggae en won hij prijzen voor zijn tomeloze inzet op diverse gebieden.
Door hemzelf ten onrechte omschreven als “triviale onderwerpen” schrijft hij over leven, liefde en dood, kortom de klassieke thema’s. Onderwerpen zijn o.a.: woede en geluk, gezondheid, natuur en het tijdsverloop, dit alles voorzien van een lach en een traan. Tot de kwaliteiten behoren een krachtige zegging, die soms echter doorslaat, een eenvoudig woordgebruik en voelbare authenticiteit.
De bijzondere ervaringen vormen in principe een literaire schatkamer maar de uitwerking in gedichten valt helaas tegen. Puur poëtisch gesproken moet worden vastgesteld dat Nauta een overdaad aan alliteratie gebruikt (“grauw grijnst de grijze hemel”), voorspelbare eindrijmen, clichés en, in plaats van soepel lopende melodieën, een saaie cadans.




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, augustus 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling





vrijdag 7 januari 2022

NATALJA GORBANEVSKAJA - Dwars op de harde wind


Zoals veel dichters overkwam die zich tegen het Sovjetsysteem verzetten, verloor Natalja Gorbanevskaja (1936-2013) haar vrijheid. Van 1970-1972 verbleef ze in een psychiatrische gevangenis, drie jaar later week ze naar Frankrijk uit. Haar poëzie verscheen ondertussen in kleine illegale oplagen (samizdat) en in het buitenland (tamizdat).
Vertaler Willem G. Weststeijn presenteert een aantal kenmerkende verzen in chronologische volgorde. Hij wist passende rijmen te vinden en compenseerde verlies daarvan met assonantie. Maarten Asscher schreef het nawoord. De bundel, met alleen de vertalingen, is bedoeld als kennismaking.
Gorbanevskaja schreef kort en compact, zodat haar beeldspraak optimaal overkomt. Thema’s zijn macht en onmacht, geluk en ellende. Haar motieven zijn vaak ontleend aan de natuur en de seizoenen: sneeuw, bloemen, vogels; symbolen kortom van de cirkelgang van het leven en vrijheid. De zegging is eenvoudig maar steeds indringend.



In de herfstsneeuw
een haag van kort gras,
ik zal mezelf verbranden
in een handvol sneeuw – tot as.



Dit werk groeit zeker nog door.





Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, augustus 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling





.

EVA VAN MANEN - Hoe zijn we hier gekomen?


Een Corona-besmetting dwong Eva van Manen (1989, Amsterdam), ook actief als songwriter en componist, tot een ziekbed van enkele maanden. Ze zwolg in herinneringen, met name aan haar verblijf in Egypte tijdens de Arabische lente, volgde het nieuws, maakte aantekeningen over haar fysieke en mentale toestand en assembleerde dit alles tot poëzie.
De werkwijze bepaalde ook de originele vorm: 3 delen met elk ‘drumbeats’ genoemde teksten die wel verhalend zijn maar tegelijk zo sterk associatief versplinterd dat de suggestie, één van de sterkste punten, er door alle kieren en gaten uit naar boven komt. Interpunctie ontbreekt:



paniek houdt vrouw-zijn en het patriarchaat bij elkaar
het potlood in een stemhokje
zwijgen en angst vingers wijzen.



Duidelijk is dat het virus symbool staat voor algemener onbehagen, boeiend de manier waarop Van Manen contrasten uitwerkt tussen o.a. man en vrouw, samenleving en individu, macht en onmacht, ideaal en realiteit. Hier en daar is tekst zwart gemaakt, wat extra nieuwsgierig maakt. Deze gedichten zijn opmerkelijk, actueel en redelijk toegankelijk.





Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, augustus 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling





zondag 31 oktober 2021

HANS WARREN - Grafschrift


Een heuse verrassing voor de fans van de op Zuid-Beveland geboren en overleden Hans Warren (1921-2001); 70 jaar na ontstaan verscheen alsnog diens uit 8 sonnetten bestaande reeks ‘Grafkrans’, geschreven na een bezoek aan de laatste rustplaats van z’n ma.
Het boekje met deze uiteindelijk verloochende poëzie is een relevante aanvulling op de ‘Verzamelde gedichten’ (2002), niet in het minst omdat kenner Mario Molegraaf er een boeiend nawoord bij schreef, inclusief niet eerder gepubliceerde regels uit ‘Geheim dagboek’, de omvangrijke selectie autobiografisch materiaal waarmee Warren ook bij het grote publiek bekend werd. Bovendien maakt Molegraaf aannemelijk waarom de in eenvoudige verteltoon gehouden verzen als een schakelmoment mogen worden beschouwd. Ze wisselen van kwaliteit, kennen naast voorspelbare ook originele fragmenten te vinden, én ontroerende:



Maar in het donker sta ik stil en luister.
Ik strek mijn handen naar een lege stoel,
bang je te raken.




Voor de meeste bibliotheken kan de omvang te bescheiden zijn maar zeker die in Zeeland zouden de uitgave moeten bestellen.





Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, juli 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling





.