CLAUDE VAN DE BERGE - Arctica

De kenners weten het al lang, de Vlaamse dichter Claude van de Berge (º 1945) is een van de bestendigste talenten in onze poëzie. Afgaand op z’n nieuwe titel blijft dat voorlopig ook zo.
Evenals bij 2 voorgaande bundels, ‘IJsland’ en ‘Asland’, zijn barre en afgelegen streken, ditmaal in Groenland, plaats van handeling. Die keuze is niet vrijblijvend, zoals dat nooit iets is bij Van de Berge. De taal zelf lijkt losgewrikt uit de eeuwige ijsvelden. Zijn beelden zijn hard en treffend en verlenen aan zijn zegging een schijn van waarheid.



Rotsblokken worden door de gletsjerschuring
zand en stof.

Ze waaien door ons heen.



Doordat hij een beroep doet op de spirituele dimensie overstijgt deze poëzie echter plaats en tijd. Juist het balanceren tussen deze drie aspecten maakt dat Van de Berge gevolgd moet blijven worden. Tussen de teksten, zowel losse verzen als cycli, staan mooie kleurenfoto’s van reisgenoot Arlette Walgraef. Slotsom: indringende verzen van een teruggetrokken dichter!




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, februari 2001


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl

GIJS TER HAAR - Voor de zwijnen

Podiumdichter Gijs ter Haar (1963, Apeldoorn) debuteerde in 1992 en richt zich in z’n werk op de rauwe, nietsontziende werkelijkheid. ‘Voor de zwijnen’ is echter een bovengemiddeld fraai vormgegeven bundel. De eveneens opgenomen afbeeldingen werden gemaakt door kunstenaar Peter Zuur, wiens werk uitstekend bij de gedichten past, die zelfs overtreft.
Ter Haar weet treffende beelden op te roepen die nog extra doorwerken dankzij zijn streven om alle poespas te schrappen en alleen de essentie over te houden.


Is dat dan poëzie
dat noem ik nog geen liedje
pleisters op een lekkend lijk
een natte lap als alles brandt.


Toch kennen lang niet alle regels zo’n gebalde uitdrukkingskracht. Ter Haars verzen ontvlammen aan elk denkbaar onderwerp dat hem raakt, waardoor de inhoud zich niet gemakkelijk laat samenvatten. Het belangrijkste kenmerk van deze poëzie is daarom de gedrevenheid! Zoals vaak bij dichters het geval is van wie de optredens ware ‘happenings’ zijn, zal Ter Haars werk het beter op de bühne doen dan op papier. Een uitgave inclusief beeldmateriaal zou de ideale aanpak zijn.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, juni 2018


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl

LIEVE VAN IMPE - Transparant

Alle verzen in deze 3e bundel van Lieve van Impe (1953, Ninove) streven in hun centrale thema van leven en liefde hardnekkig naar eenvoud en, zie titel, transparantie.
Kwalitatief zijn er heel wat minder heldere sprongen; Van Impe gaat zich te buiten aan clichés ("Al-tijd"), flauwe beelden ("voor altijd nomade / zoekend de Oorsprong,/ de heilige graal") en overbodigheden ("oud Sanskriet").
Jammer want hier en daar dringen zich regels op die, met meer kritiek van uitgever en haarzelf, tot gedichten hadden kunnen leiden :


hoe wij liefhadden die dag ...implodeerden tot het enkelvoud: wij".


Het zijn er, ondanks vier lijvige afdelingen, te weinig om dit boekje bestaansrecht te geven.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, november 2000


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl

DOMINIQUE DE GROEN - Shop girl

De traditie van Vergilius enten op het huidige westerse verdienmodel? Dat is nogal een ambitie waar de achterflap van het debuut van Dominique De Groen (1991) van getuigt.
Haar gedichten, gebaseerd op ervaringen in de kledinglogistiek, vertellen op prozaïsche wijze over het complete proces, van de kiem via kinderarbeid tot de recycling. Ze wijst op de groeiende monocultuur met woorden als ‘supply chain’, ‘fast-fashion’ en ‘Fortune International Ltd’. Begrippen als ‘ethyleenglycol’, natriumhydroxidebad’, ‘letheïsch chloorbenzeen’ en vele andere verraden een onderzoekende aard.
Hoe langer je leest, hoe overtuigender haar kritische opstelling gestalte krijgt. De conclusie is onvermijdelijk minder verrassend dan de aanpak:


een informele economie
van sisyfusarbeid

en wanneer alles is uitgebeend
en uitgevezeld
rest een hoopje synthetisch materiaal
uitgehold
ontdaan van iedere waarde.


De Groen kwam evenwel met een opmerkelijke eersteling, die vanwege de maatschappelijke betrokkenheid en lexicale energie meer verdient dan een handvol besprekingen. Volgen dus!



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, mei 2018


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl

KOEN STASSIJNS - Zwijghout

De Vlaamse dichter Koen Stassijns ontwikkelt zich langzamerhand tot een blijvende waarde in ons poëtisch bestel. ‘Zwijghout’ waarvan al na een maand een tweede druk verscheen, bestaat uit 6 delen plus een nawoord. Thema’s (leven, liefde, dood), zegging en beeldspraak blijven dicht bij huis, zodat een breed publiek er toegang toe heeft. Het best is Stassijns wanneer hij balanceert tussen spreektaal en eenvoudige maar schrijnende beelden, zoals:


Taal werd een tak die afbrak boven de loot.


Hij verstopt genoeg raffinement in zijn verzen om ook de wroeters van dienst te zijn. Toch ontlenen zijn regels hun waarde meer aan het vakkundig verwerken van invloeden van voorgangers dan aan het uitwerken van een eigen idioom. Hopelijk weet Stassijns zijn dichterschap alsnog te ontwikkelen van degelijk tot grensverleggend.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, januari 2001


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl

JAN KLEEFSTRA - Raafverwantschap

Net als bij ‘Melk druppen’ (2014), weet Jan Kleefstra al meteen met een uit twee elementen bestaande titel raadsels op te roepen. Of je wilt of niet, je denkt na over mogelijke verbanden. Dat die allesbehalve causaal of anderszins logisch zijn bewijzen de gedichten. Toch suggereren de woorden en beelden een haast vanzelfsprekende samenhang. Kleefstra laat het verhalende element dus niet los maar roept er een parallelle wereld mee op. De meest eenvoudige uitspraken prikkelen de fantasie. Wat te zeggen bijvoorbeeld van:


Wind waait niet meer als vroeger

ook niet als ze regen draagt

zich langs de paden begeeft
naar het ven van de kleine duiker.


In de verte doen dit soort regels denken aan werk van Toon Tellegen en Hans Faverey. Beelden van landschappen en observaties van de elementen verenigen zich tot een zelfstandig universum dat intiem en vertrouwd overkomt maar ook aan alle kanten openheid uitstraalt.
Deze bijzondere poëzie is gemakkelijk te lezen maar moeilijk te duiden, al hangt de werking gelukkig niet van het laatste af.

Lucien Tinga maakte de goed passende tekeningen.




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, oktober 2015



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl

JOHAN TUYAERTS - Highway 50

Reisboeken blijven populair. Veel auteurs nemen een onbekend gebied als kader of maken juist een tocht van een vermaarde ontdekkingsreiziger opnieuw. Voormalig tv-producent Johan Tuyaerts (1968) besloot tijdens een sabbatical Highway 50 in Amerika van oost naar west af te leggen, een route van 5500 km, en noemde zijn onderneming een midlife roadtrip.

Het boek kent verschillende lagen: een beschrijving van de fysieke tocht, typische informatie over de bezochte plaatsen, schetsen van ontmoetingen met de meest uiteenlopende mensen, verwijzingen naar voorgangers zoals de onvermijdelijke Jack Kerouac en reflecties op de Amerikaanse cultuur.
Omdat dit mengsel nog redelijk oppervlakkig overkomt, was het een goede keuze om ook fragmenten uit zijn leven in Vlaanderen erin te verweven. Zijn stijl gaat er niet extra van flonkeren maar zo ontstond toch een van de meest relevante verbanden.

De zelf gemaakte foto's staan om technische redenen helaas bij elkaar in het midden. Het resultaat is een prettig leesbaar boek, dat besloten wordt door etips voor lezers met soortgelijke plannen.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, april 2015



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl