LOUISE GLÜCK - Winterrecepten van het collectief

Louise Glück (1943, New York) werd voor haar poëzie rijkelijk gelauwerd, o.a. met de functie van Poet Laureate of the United States en de Nobelprijs voor literatuur in 2020. Vorig jaar verscheen haar laatste bundel en nu al is er een Nederlandse vertaling, van Radna Fabias, die eerder Glücks ‘Averno’ omzette.
De gedichten zijn ogenschijnlijk zo eenvoudig dat ook lezers met een bescheiden kennis van het Engels ze qua woordkeuze kunnen begrijpen. Ze bevatten, op juiste waarde schatten is echter nog wat anders!
Glücks teksten paren, onlosmakelijk, stilistische precisie aan inhoudelijke spanning. Dat levert ondanks de laconieke toon intens gloeiende evocaties op:



Life, my sister said,
is like a torch passed now
from the body to the mind.
Sadly, she went on, the mind is not
there to receive it.



Tijdsprongen, de verweving van verondersteld biografische elementen met algemene, verwijzingen naar als magisch ervaren momenten, dit alles versterkt het o zo belangrijke gehalte aan suggestie. Deze lyriek kan op verschillende niveaus en dus door diverse groepen gesmaakt worden.




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, april 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

HANS CIEREMANS - Parels in de mist

Steeds meer mensen, zowel patiënten als hun omgeving, krijgen te maken met dementie. Hans Cieremans (1949) schreef er vanuit zijn lange werkervaring op dit gebied een boek over dat op twee genres leunt. Op de rechtse pagina’s staan strofisch gevormde en meestal lange verzen, op die links ervan zien we o.a. feitelijke informatie, een toelichting op de betreffende tekst, een reflectie of herinnering. Dat levert een zinvolle dialoog op.
De verzen zijn echter eerder verhaaltjes dan poëzie; kennen bijvoorbeeld nauwelijks klankenspel (op eindrijmen na) en beeldspraak. Wel zijn ze zo eenvoudig dat werkelijk iedereen ze kan bevatten, wat uiteraard de bedoeling is.

Cieremans bevestigt meer dan dat hij weet te verrassen:



Moeder is nu niet mijn moeder
want die rol is ze kwijt.
En naarmate de tijd voortschrijdt
verliest zij identiteit.



Wat meer gewicht in de schaal legt is de boodschap van hoop, niet op genezing, want die bestaat niet, maar op de kans om (zie titel) intensiever wordende en zelfs onvermoede positieve waarden in het transformatieproces tussen de betrokkenen te beleven!




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, maart 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

TED HUGHES - Kraai

Vijftig jaar geleden, in een crisissituatie, publiceerde de toekomstige Engelse ‘poet laureate’ Ted Hughes (1930-1998) deze confrontatie met een aantal van z’n demonen. Z’n vrouw Sylvia Plath en z’n vriendin Assia Gutmann, beiden deels van Duitse afkomst en óók dichter, hadden met enkele jaren tussentijd op vergelijkbare wijze zelfmoord gepleegd. De naargeestig krassende kraai is een boodschapper van onheil. Geen wonder dat Hughes dit symbool koos voor zijn gedichten vol rauwe beelden, bezweringen, meerduidigheid en sarcastische verwijzingen naar o.a. het Scheppingsverhaal.

Vertaler Daan Doesborgh volgt Hughes op de voet en zorgt voor redelijk passende vondsten waar dat lastig wordt (misty ballerinas - waasballerina’s, earth-bowel brown – aardebinnenstebruin) en soms zelfs betere (dragged him asleep – hem in slaap sleepte). Beide versies staan naast elkaar en prikkelen tot aanhoudend vergelijken.

Hughes Kraai-verzen kunnen ook de hedendaagse lezer nog steeds boeien. De expressieve tekst op zich is niet moeilijk, wél gelaagd, en spreekt meteen aan. Achterin staat een verantwoording.




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, april 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

GERT LUBBERTS - Er zijn geen torens meer

Het aantal gevallen van de ziekte van Alzheimer, de belangrijkste oorzaak van dementie, neemt toe. Volgens het CBS is het aantal overlijdens door die aandoening in Nederland sinds 1996 met maar liefst 600% gestegen! Niet vreemd dus dat het fenomeen ook in de literatuur opduikt. Gert Lubberts (1951) wijdt er zelfs z’n debuut aan.

De bundel bevat verzen en brieffragmenten plus illustraties van Ina Feitsma die eveneens vervreemding en onmacht uitdrukken.

De auteur, die niet alleen de patiënt maar ook de partner opvoert, slaagt er dankzij een eenvoudig register in om lezers in de ontroering te betrekken en, niet minder van belang, begrip op te roepen voor de uitzichtloze situatie:



er komen scheuren in ’t behang
en barsten in de dagelijkse gang
die gaan -dat is wel zeker- niet meer dicht.



Lubberts koestert geen literaire pretenties of het zou het gebruik moeten zijn van eerder storende woorden als wand’len, gelee en t’rusten. Op dit punt toont het boekje frictie: de ervaringsgerichte inhoud gaat veel mensen aan maar de stijl biedt weinig poëtische waarde. Wat moet zwaarder wegen?




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, maart 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling




.

GUIDO GEZELLE - Vliegoefeningen

Veel gedichten van Guido Gezelle (1830-1899) zijn met gemak overeind gebleven. Elke generatie legt weer andere accenten maar buiten kijf staat dat iedere lezer de waarde kan zien, én horen, van Gezelles dartele taalspel, hetzij als ondersteuning van de inhoud, hetzij op zich.

Deze uitgave richt zich op Gezelles fascinatie voor de natuur, van het kleinste insect tot de machtigste boom. Na een inleiding van Geert Buelens volgt een picturale uitwerking door Lies van Gasse van enkele verzen. Zij verbindt opvallend vrij uitgevoerde tekeningen met een organisch gevormde woordweergave, deels in tekstballonnen, en voegt soms commentaar toe.

Tenslotte volgen, anders geordend, dezelfde maar nu traditioneel gedrukte gedichten, door Van Gasse voorzien van groenkleurige reacties in handschrift. Niet alleen voor kinderen bemiddelen die tussen Gezelles West-Vlaams beïnvloede zegging met tal van archaïsmen en neologismen (teenegader, bie’enherders, kapoteken, blaân) en het moderne Nederlands.

Het boek wijst terecht op de verwoesting van biotopen en het belang van klimaatdoelen.





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, februari 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

STEF BOS - Achtbaan

Dit boek bevat teksten van Stef Bos (1961, Veenendaal) en illustraties van Peter van Straten (1972, Johannesburg), niet te verwarren met de tekenaar Peter van Straaten.
De titel verwijst volgens de zanger/theaterman naar de Corona-tijd. Hij ziet z’n teksten, waarvan sommige in het Afrikaans zijn geschreven (hij heeft een sterke band met Zuid-Afrika), terecht niet als poëzie, noemt ze liever gedachten dan gedichten. Dat neemt niet weg dat sommige fragmenten wel degelijk literaire waarde hebben. Zowel volwassenen als (oudere) kinderen vinden er wat van hun gading in.
Het werk is opvallend eenvoudig geschreven, behelst een groot aantal onderwerpen, o.a. liefde, waarheid en geloof, en geeft vaak te denken:



Wij zitten gevangen
In een nieuwe god
Die ons
Van de oude
Had bevrijd.



De figuratieve schilderijen, warm van kleur, passen daar wonderwel bij; ze zijn net zo helder en direct aansprekend en stellen eveneens vragen over de relatie tussen de dagelijkse realiteit en de verbeeldingskracht. Ook kennen ze eenzelfde humor, soms uitlopend in milde ironie. Een aantrekkelijke uitgave!




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, februari 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

JILA MOSSAED - Ik zing in een andere taal

Jila Mossaed (1948, Teheran) debuteerde tweemaal, de 1e keer in het Farsi met gedichten (1986) die haar zoveel vijandschap van het Iraanse regime opleverden dat ze besloot te vluchten, en de 2e keer in de taal van haar nieuwe verblijfsland Zweden (1997). Met zo’n achtergrond is het niet vreemd dat ze over onderdrukking, ballingschap, identiteit en de verschillen tussen twee culturen schrijft. Deze uitgave bevat een selectie uit haar zeven Zweedse bundels plus een nawoord van vertaler Sjoerd-Jeroen Moenandar. Alle gedichten zijn in het Zweeds en het Nederlands opgenomen. Mossaeds woordkeuze is zo eenvoudig dat iedereen haar werk meteen kan begrijpen (natuurlijk nog niet beleven).

Muzikale waarden zijn een soepel ritme en klankovereenkomst, maar meer in het Zweeds dan in het NL. De literaire waarde in het Nederlands zit vooral in de originele en ook telkens treffende beeldspraak:



Iedereen wist het
onder de gekreukte rok van de aarde
wachten blinde ratten.



Hoewel de stijl over de hele linie uniform is, overtuigt de kwaliteit niet overal. Toch zijn zwakke verzen gelukkig nergens te vinden!



Geschreven in opdracht van NBD Biblion, februari 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling