JOHN ASHBERY - De schaatsers

Van de Amerikaanse gelauwerde dichter John Asbery (1927-2017) werd eerder werk in Nederlandse boekvorm vertaald: éen complete bundel en twee bloemlezingen. Nu volgt in variërende registers het lange stuk ‘The skaters’ uit ‘Rivers and Mountains’ (1966), omgezet door Jur Koksma en Joep Stapel.
Het betreft een vierdelige aaneenschakeling van o.m. beschrijvingen, gedachten, herinneringen en veronderstellingen die vooral associatief verbonden zijn en weinig inhoudelijke hiërarchie kennen. Niet voor niets verwees de dichter zelf naar neerdwarrelende sneeuw als vormconcept.
De tekst dateert uit 1964 en komt nóg altijd experimenteel over, wat het bereik beperkt tot lezers die bereid zijn bovengemiddeld veel moeite te doen. De beelden zijn vaak origineel:


zoals een weduwe ten prooit valt aan krediethaaien

en

jij besnorhaarde grot vol blauw



Ook de Engelse versie is opgenomen maar pas na 4 korte teksten van de vertalers (met o.a. biografische informatie) die op de NL weergave volgen. Deze opzet kent voor- en nadelen; vergelijken van beide versies houdt in elk geval het nodige geblader in.




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, juni 2023



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

FRIEDRICH NIETZSCHE - Dat alles ben ik

Friedrich Nietzsche (1844-1900) was niet alleen filosoof, filoloog en componist maar ook dichter, en in die hoedanigheid een inspiratiebron voor andere dichters. Ard Posthuma vertaalde verreweg de meeste beschikbare gedichten in het NL. Op de linkse pagina’s staat steeds de Duitse tekst, op de rechtse, in kleinere letter en met respect voor het patina, de vertaling en rechts dáárvan, nog kleiner afgedrukt, uitgebreid commentaar. Zo wordt de onderlinge samenhang versterkt (geen luxe) en hoef je niet veel te bladeren.
Twee essays verscherpen het perspectief. Nietzsches gedichten, hier chronologisch geordend, zijn qua zegging meestal niet moeilijk maar roepen door o.a. talrijke contrasten, meerduidigheid en symboliek wel degelijk de nodige raadsels op:



Jouw geluk legt rondom alles droog,
maakt arm aan liefde
-een regenloos land …



Het is kortom lyriek waar je mee bezig kunt blijven. Ondanks de moeilijkheidsgraad is dit boek een aanrader: omdat de gedichten een stuk origineler waren dan die van zijn Duitstalige tijdgenoten én omdat Nietzsches visie er nog altijd in doorwerkt.





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, april 2023



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling




..

ALEXANDR BLOK - De Twaalf

Dit 12-delige gedicht van de Russische auteur Alexandr Blok (1880-1921) is zo expressief dat je al meteen wordt meegevoerd. Begrijpelijkerwijs is alleen de Nederlandse vertaling, van Robbert-Jan Henkes, weergegeven. Eerder verschenen omzettingen in onze taal in 1923 en 1946. De tekst, uit 1918, volgt de zwerftocht van 12 Rode Gardisten (denk aan de apostelen) door de straten van Ruslands tweede stad Petrograd tijdens de revolutie. De thematiek is doordrenkt van geweld en schuld, leven en dood, en krijgt een controversieel slot door het opduiken van Jezus aan het hoofd van de gewetenloze bende:


Met een witte rozenkroon- Vooraan gaat – de Mensenzoon.


Het werk verwekte schandaal en heeft anno 2023 nauwelijks iets aan literaire kracht ingeboet. Het kent korte regels, rauwe beschrijvingen, indringende beelden en klankexperimenten. Het gedicht telt amper 25 pagina’s, reden waarschijnlijk voor Henkes om er met wisselend resultaat een origineel nawoord van 16 blz. aan toe te voegen, gebaseerd op motieven en biografische gegevens van de dichter én vastgelegd in diens stijl.




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, juli 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

EVANGELINE AGAPE - Ooit bouwden wij luchtkastelen

Dit uit vier delen bestaand debuut van de jonge schrijver en illustrator Evangeline Agape bevat gedichten die zich qua toon en thematiek vooral op jongvolwassenen richten. Het zijn vertellingen met een eenvoudig taalgebruik en opvallend veel raadgevingen en aansporingen. De tweede persoon enkelvoud speelt er een grote rol in zodat lezers zich nog gemakkelijker aangesproken kunnen voelen. Uitgangspunt is meestal de dagelijkse werkelijkheid.
De poëtische dichtheid is niet groot maar Agape weet wel regelmatig te verrassen met een origineel perspectief en dito beeldspraak:


iemand zei me ooit dat geluk en verdriet
gescheiden zijn door een dunne draad
daar wandel ik vaak op.


De teksten behandelen primaire gewaarwordingen als liefde, angst, eenzaamheid en de behoefte aan spiritualiteit. Ze kennen nogal wat tegenstellingen: individu-groep, heden-verleden (zie titel), zekerheid-twijfel en samenval-verlies. De door haarzelf gemaakte tekeningen, die meer van een verfijnd kleurgevoel getuigen dan van vormvastheid, wisselen van kwaliteit maar passen over het algemeen goed bij de verzen.





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, juli 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

YEHUDA AMICHAI - Gedichten II

Vorig jaar verscheen het 1e deel van de in het Nederlands vertaalde gedichten van de Israëlische auteur Yehuda Amichai (1924-2000), nu het 2e. Gekozen werd uit 6 bundels uit de periode 1982-1998. Beide selecties lijken samen veel verzen op te leveren maar het is een kleine greep want de dichter schreef er meer dan 3000! Ze kenmerken zich door een vertellende toon, heldere beeldspraak, verrassende wendingen en onnadrukkelijke aansporingen tot nadenken, zoals bij:



Ik ben de zoon van toeval en van lot,
van beiden wees geworden.



Referenties aan o.m. heilige teksten, joodse tradities en Hebreeuwse literatuur, deels door vertalers Tamir Herzberg en Tsafrira Levy achter in het boek verklaard, zorgen voor extra verdieping. Ook het nawoord is geen luxe voor lezers die meer over de bronnen willen weten waar Amichai zo rijkelijk uit putte. Maar zijn gedichten zijn gelukkig ook zonder uitleg boeiend genoeg om ervan te kunnen genieten, en door een brééd publiek! Niet voor niets verschenen ze al in veel talen.

Wie deel 1 heeft, zou alleen al ter wille van de eenheid ook deel 2 moeten aanschaffen!





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, juni 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

T..S. ELIOT - Vier kwartetten

Vergeleken met de vertaling van dit hoogtepunt uit de poëzie van T.S. Eliot (1888-1965) door Herman Servotte uit 1983 is deze omzetting door Paul Claes soepeler en lexicaal vindingrijker. Daar staat tegenover dat de regelnummering minder duidelijk (bijna in de vouw) is aangegeven. Beide edities zijn tweetalig en kennen inleiding en annotaties; de recente uitgave profiteert van de laatste onderzoeksresultaten.
Hoewel de 4 gedichten (met elk 5 onderdelen van resp. 175, 209, 233 en 259 versregels) een plaatsaanduiding als titel hebben, zijn het geen beschrijvingen van oorden maar uitgangspunten voor beschouwingen over verschillende themavelden. Die richten zich met name op de levenscyclus en de dood. Eliot verbond ieder deel met één van de elementen lucht, aarde, water en vuur. Zijn taalgebruik is niet moeilijk maar de verwevenheid van motieven en verwijzingen naar o.a. mythen en geloven maken dat de lezer nooit uitgelezen, uitgepeinsd, zal raken.
Mede dankzij deze gedichten ontving hij in 1948 de Nobelprijs voor literatuur. Dit klassieke werk heeft niks aan belang ingeboet. Aanbevolen!




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, juni 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

HANS TENTIJE - Waarvandaan

In het verhalende kamp van de poëzie bereiken weinigen qua zegging en sfeer zo’n indringendheid als Hans Tentije (1944). Om z’n beelden, minutieus verpakt in vervoerend meanderende zinnen, alle kracht bij te zetten, spelen details een grote rol. Bij hem geen “zolen” maar “spekzolen”, geen “betegelde gangen” maar “granieten, vuilgeel betegelde gangen” enz. Voor de adjectieven is het feest! Soms schiet hij door: “de herfstige wingerd” gevolgd door “kleurt rood” en ook “verwilderde boomgaard’ plus “afgewaaide takken”. Daar staat tegenover dat hij de lezer weet mee te slepen in de werelden die hem fascineren, zoals Praag, waar hij een hele afdeling aan wijdt. Het gaat hem dan eerder om een plaats van samengebalde verwijzingen en herinneringen dan een waarneembaar oord, al is ook zijn blik verrassend scherp. Steeds is er aandacht voor de tijd; niet lineair maar cyclisch (wat de relatie met eerder werk versterkt) en grillig. Overal staan memorabele uitspraken:


Ik zal me een panorama herinneren
waar de verbeelding het van wint

in vogelvlucht.



Dit zijn eenvoudig overkomende gedichten die blijven intrigeren!




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, mei 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling