EVANGELINE AGAPE - Ooit bouwden wij luchtkastelen

Dit uit vier delen bestaand debuut van de jonge schrijver en illustrator Evangeline Agape bevat gedichten die zich qua toon en thematiek vooral op jongvolwassenen richten. Het zijn vertellingen met een eenvoudig taalgebruik en opvallend veel raadgevingen en aansporingen. De tweede persoon enkelvoud speelt er een grote rol in zodat lezers zich nog gemakkelijker aangesproken kunnen voelen. Uitgangspunt is meestal de dagelijkse werkelijkheid.
De poëtische dichtheid is niet groot maar Agape weet wel regelmatig te verrassen met een origineel perspectief en dito beeldspraak:


iemand zei me ooit dat geluk en verdriet
gescheiden zijn door een dunne draad
daar wandel ik vaak op.


De teksten behandelen primaire gewaarwordingen als liefde, angst, eenzaamheid en de behoefte aan spiritualiteit. Ze kennen nogal wat tegenstellingen: individu-groep, heden-verleden (zie titel), zekerheid-twijfel en samenval-verlies. De door haarzelf gemaakte tekeningen, die meer van een verfijnd kleurgevoel getuigen dan van vormvastheid, wisselen van kwaliteit maar passen over het algemeen goed bij de verzen.





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, juli 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

YEHUDA AMICHAI - Gedichten II

Vorig jaar verscheen het 1e deel van de in het Nederlands vertaalde gedichten van de Israëlische auteur Yehuda Amichai (1924-2000), nu het 2e. Gekozen werd uit 6 bundels uit de periode 1982-1998. Beide selecties lijken samen veel verzen op te leveren maar het is een kleine greep want de dichter schreef er meer dan 3000! Ze kenmerken zich door een vertellende toon, heldere beeldspraak, verrassende wendingen en onnadrukkelijke aansporingen tot nadenken, zoals bij:



Ik ben de zoon van toeval en van lot,
van beiden wees geworden.



Referenties aan o.m. heilige teksten, joodse tradities en Hebreeuwse literatuur, deels door vertalers Tamir Herzberg en Tsafrira Levy achter in het boek verklaard, zorgen voor extra verdieping. Ook het nawoord is geen luxe voor lezers die meer over de bronnen willen weten waar Amichai zo rijkelijk uit putte. Maar zijn gedichten zijn gelukkig ook zonder uitleg boeiend genoeg om ervan te kunnen genieten, en door een brééd publiek! Niet voor niets verschenen ze al in veel talen.

Wie deel 1 heeft, zou alleen al ter wille van de eenheid ook deel 2 moeten aanschaffen!





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, juni 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

T..S. ELIOT - Vier kwartetten

Vergeleken met de vertaling van dit hoogtepunt uit de poëzie van T.S. Eliot (1888-1965) door Herman Servotte uit 1983 is deze omzetting door Paul Claes soepeler en lexicaal vindingrijker. Daar staat tegenover dat de regelnummering minder duidelijk (bijna in de vouw) is aangegeven. Beide edities zijn tweetalig en kennen inleiding en annotaties; de recente uitgave profiteert van de laatste onderzoeksresultaten.
Hoewel de 4 gedichten (met elk 5 onderdelen van resp. 175, 209, 233 en 259 versregels) een plaatsaanduiding als titel hebben, zijn het geen beschrijvingen van oorden maar uitgangspunten voor beschouwingen over verschillende themavelden. Die richten zich met name op de levenscyclus en de dood. Eliot verbond ieder deel met één van de elementen lucht, aarde, water en vuur. Zijn taalgebruik is niet moeilijk maar de verwevenheid van motieven en verwijzingen naar o.a. mythen en geloven maken dat de lezer nooit uitgelezen, uitgepeinsd, zal raken.
Mede dankzij deze gedichten ontving hij in 1948 de Nobelprijs voor literatuur. Dit klassieke werk heeft niks aan belang ingeboet. Aanbevolen!




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, juni 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

HANS TENTIJE - Waarvandaan

In het verhalende kamp van de poëzie bereiken weinigen qua zegging en sfeer zo’n indringendheid als Hans Tentije (1944). Om z’n beelden, minutieus verpakt in vervoerend meanderende zinnen, alle kracht bij te zetten, spelen details een grote rol. Bij hem geen “zolen” maar “spekzolen”, geen “betegelde gangen” maar “granieten, vuilgeel betegelde gangen” enz. Voor de adjectieven is het feest! Soms schiet hij door: “de herfstige wingerd” gevolgd door “kleurt rood” en ook “verwilderde boomgaard’ plus “afgewaaide takken”. Daar staat tegenover dat hij de lezer weet mee te slepen in de werelden die hem fascineren, zoals Praag, waar hij een hele afdeling aan wijdt. Het gaat hem dan eerder om een plaats van samengebalde verwijzingen en herinneringen dan een waarneembaar oord, al is ook zijn blik verrassend scherp. Steeds is er aandacht voor de tijd; niet lineair maar cyclisch (wat de relatie met eerder werk versterkt) en grillig. Overal staan memorabele uitspraken:


Ik zal me een panorama herinneren
waar de verbeelding het van wint

in vogelvlucht.



Dit zijn eenvoudig overkomende gedichten die blijven intrigeren!




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, mei 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

LOUISE GLÜCK - Winterrecepten van het collectief

Louise Glück (1943, New York) werd voor haar poëzie rijkelijk gelauwerd, o.a. met de functie van Poet Laureate of the United States en de Nobelprijs voor literatuur in 2020. Vorig jaar verscheen haar laatste bundel en nu al is er een Nederlandse vertaling, van Radna Fabias, die eerder Glücks ‘Averno’ omzette.
De gedichten zijn ogenschijnlijk zo eenvoudig dat ook lezers met een bescheiden kennis van het Engels ze qua woordkeuze kunnen begrijpen. Ze bevatten, op juiste waarde schatten is echter nog wat anders!
Glücks teksten paren, onlosmakelijk, stilistische precisie aan inhoudelijke spanning. Dat levert ondanks de laconieke toon intens gloeiende evocaties op:



Life, my sister said,
is like a torch passed now
from the body to the mind.
Sadly, she went on, the mind is not
there to receive it.



Tijdsprongen, de verweving van verondersteld biografische elementen met algemene, verwijzingen naar als magisch ervaren momenten, dit alles versterkt het o zo belangrijke gehalte aan suggestie. Deze lyriek kan op verschillende niveaus en dus door diverse groepen gesmaakt worden.




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, april 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

HANS CIEREMANS - Parels in de mist

Steeds meer mensen, zowel patiënten als hun omgeving, krijgen te maken met dementie. Hans Cieremans (1949) schreef er vanuit zijn lange werkervaring op dit gebied een boek over dat op twee genres leunt. Op de rechtse pagina’s staan strofisch gevormde en meestal lange verzen, op die links ervan zien we o.a. feitelijke informatie, een toelichting op de betreffende tekst, een reflectie of herinnering. Dat levert een zinvolle dialoog op.
De verzen zijn echter eerder verhaaltjes dan poëzie; kennen bijvoorbeeld nauwelijks klankenspel (op eindrijmen na) en beeldspraak. Wel zijn ze zo eenvoudig dat werkelijk iedereen ze kan bevatten, wat uiteraard de bedoeling is.

Cieremans bevestigt meer dan dat hij weet te verrassen:



Moeder is nu niet mijn moeder
want die rol is ze kwijt.
En naarmate de tijd voortschrijdt
verliest zij identiteit.



Wat meer gewicht in de schaal legt is de boodschap van hoop, niet op genezing, want die bestaat niet, maar op de kans om (zie titel) intensiever wordende en zelfs onvermoede positieve waarden in het transformatieproces tussen de betrokkenen te beleven!




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, maart 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

TED HUGHES - Kraai

Vijftig jaar geleden, in een crisissituatie, publiceerde de toekomstige Engelse ‘poet laureate’ Ted Hughes (1930-1998) deze confrontatie met een aantal van z’n demonen. Z’n vrouw Sylvia Plath en z’n vriendin Assia Gutmann, beiden deels van Duitse afkomst en óók dichter, hadden met enkele jaren tussentijd op vergelijkbare wijze zelfmoord gepleegd. De naargeestig krassende kraai is een boodschapper van onheil. Geen wonder dat Hughes dit symbool koos voor zijn gedichten vol rauwe beelden, bezweringen, meerduidigheid en sarcastische verwijzingen naar o.a. het Scheppingsverhaal.

Vertaler Daan Doesborgh volgt Hughes op de voet en zorgt voor redelijk passende vondsten waar dat lastig wordt (misty ballerinas - waasballerina’s, earth-bowel brown – aardebinnenstebruin) en soms zelfs betere (dragged him asleep – hem in slaap sleepte). Beide versies staan naast elkaar en prikkelen tot aanhoudend vergelijken.

Hughes Kraai-verzen kunnen ook de hedendaagse lezer nog steeds boeien. De expressieve tekst op zich is niet moeilijk, wél gelaagd, en spreekt meteen aan. Achterin staat een verantwoording.




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, april 2022



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling