TURBULENTE GEDICHTEN
Door Albert Hagenaars, 19 november 2022
Wie van gedichten met een hoge poëtische dichtheid houdt, heeft aan ‘Turbulenties!’ van Frank Pollet (1959, Sint-Niklaas) een goeie. Meteen al in de eerste tekst deelt de dichter rake tatten uit, waarbij hij ook de grammatica niet ontziet. Zo wringt hij zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden in persoonsvormen (“men kandelaart en wierookt, eenzaamt op een kamertje”) en komt hij ook anderszins met trouvailles op de proppen: “Poëziezo easy job”. Veel gedichten passen nog steeds in het postmoderne vakje waar de dichter al zo vaak een graai in deed, getuige o.a.: de ironie, de grilligheid, het grote aantal verwijzingen en ontleningen, en de technische virtuositeit.
Titel en omslagillustratie (gestileerd maar duidelijk herkenbaar de ‘twin towers’ in onbeschadigde staat) geven al aan dat de lezer ook inhoudelijk weinig rust zal krijgen.
Behalve naar de aanslagen van september 2001 verwijst Pollet, die al veel bundels publiceerde, opvallend vaak naar lichamelijkheid (ik noem: achterhoofd, stuitligging, longen, betraande vingertop, ooghoek, hart, hersentumor, kont, lever) en zintuiglijke gewaarwordingen (ruiken, roken, verdrinken, zuigen, pijpen, horen, ademen) en dit is in beide gevallen nog maar een beperkte keuze.
Ook gaat zijn aandacht uit naar schilders Maarten Wydooghe, Lieve Janssen en Mondriaan en collega-dichters Sabrina Paterski, Anton Van Wilderode en Erik Heyman. Laatstgenoemde was tot z'n vroegtijdige dood een goede vriend van de dichter, wiens verzamelde gedichten hij ook samenstelde.
Photo Booth
Het torenmotief komt opnieuw aan bod in de zesde van de in totaal acht afdelingen, getiteld ‘ManTower’. Pollet refereert daar aan Philippe Petit die in 1974 zonder veiligheidsmaatregelen op een stalen kabel tussen de beide wolkenkrabbers van het New Yorkse WTC kuierde! In de laatste van de vijf teksten, laat hij beide dramatische gebeurtenissen samenvallen:
‘OMG’
Ik ben in de wolken:
een vliegtuig glijdt fotogeniek
de toren in.
Nog meer ben, nog meer wolken
wanneer vliegtuig twee
een fraaie beweging maakt
en daarmee elke poging
om ook te doen wat ik
heb gedaan, om ook te zijn wie ik ben
gelukkig maar
genadeloos neerhaalt.
Dit vers, waarvan de titel waarschijnlijk ‘Oh My God’ betekent, toont dat Pollet effecten inzet waar je wel over na móet denken, zie de geïsoleerde persoonsvorm “ben” in regel 4, die misschien die in regel 1 wil herhalen maar misschien ook niet.
“In de wolken zijn’’ betreft niet alleen een concrete mededeling maar ook een figuratieve, namelijk gelukkig zijn, dit althans lijkt volgens Pollet voor Petit het geval, zo hoog alleen boven de stad, de dood trotseren én die verslaan, wat dus in schril contrast staat met wat de zelfmoordpiloten beogen, al kun je, een tikkeltje filosoferend, met een paradijsverwachting de dood ook tenietdoen.
En wat te denken van de ambivalentie in regel 10? Je bent natuurlijk geneigd de twee woorden te verbinden met het wezen van Petit maar dat hóeft niet als je meegaat in het verlangen om de aanslagen in esthetische beelden te vertalen (fotogeniek, fraaie beweging).
Dat mag geen taboe zijn; grootschalige ongelukken, aanslagen, natuurgeweld kennen vaak een eigen ongenaakbare schoonheid. Aan die ongemakkelijk stemmende gewaarwordingen weet Pollet ook te appeleren.
Niet alleen pogingen worden neergehaald maar ook de torens, waarmee de wolken in de lucht natuurlijk aangevuld worden door die van stof, gruis en vuur die uit het zakenhart opstijgen.
En zo kun je met gemak over elke bijdrage in deze bundel prakkezeren. Er zijn niet veel gedichten opgenomen maar wát kun je daar lang mee bezig zijn en het mooie is, nog op een zinvolle wijze ook! Met name ervaren dichters weten dergelijke effecten te sorteren, en laten we wel wezen, dat is Pollet alleszins! Niet dan?
TURBULENTIES!; Frank Pollet; Uitgeverij Kleinood en Grootzeer; Bergen op Zoom; 2017 (2e druk); 52 pagina’s; Prijs € 16,00; ISBN 978-90-76644-86-8
www.alberthagenaars.nl
Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters
Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek
Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling
.
