JOEP KUIPER - Monarchieën

Poëzie wordt al eeuwenlang verdeeld in een apollinische richting en een dionysische, ofwel een dichtkunst die idee, harmonie en beheersing voorstaat versus die van roes en vervoering.
Joep Kuiper (º1981) behoort in tegenstelling tot de meeste NL dichters duidelijk tot de tweede groep. Nu moeten gedichten het zeker niet van de logica hebben maar een teveel aan vreugdekreten en associaties is eveneens funest. En dat precies is Kuipers zwakste punt in zijn eersteling, die uit 6 delen bestaat. Hier en daar komt hij origineel uit de hoek maar over het algemeen lijkt hij de revolte van de Vijftigers in z’n eentje nog eens dunnetjes over te willen doen. Hij opereert daarbij niet bepaald kritisch getuige tekstbrokken als:


Waar water uit mijn borst
groeit liggen nonnen in mijn nek
begraven schoon als kanker clusters knobbel-
mijn mijn mij-
nen van vlees de bevrijdende bacterie.



Van zulke regels is het boekje vergeven, als onkruid verstikken ze de werkelijk boeiende beelden. Dit debuut had kunnen slagen bij ja, toch meer beheersing zonder iets aan het eigene van Kuiper iets af te doen.




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, november 2003



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

DAVID LEHMAN - Fantastisch haar

David Lehman (1948, New York) is een literaire duizendpoot. Zo was/is hij o.m. dichter, journalist, schrijfdocent, criticus en tijdschriftredacteur.
De niet veel minder actieve Marcel Vanslembrouck, die eerder poëzie van Charles Tomlinson vertaalde, maakte een keuze uit Lehmans gedichten, 35 stuks (sommige meerdere pagina’s lang), en zette die over in het Nederlands.

De kenmerken van de verzen zijn onder meer een verhalende zegging, een losse vorm, originele wendingen en ironie met vaak een absurdistisch randje. Ze wekken met hun beginregels al bovendien genoeg nieuwsgierigheid op om de hele tekst te doen lezen:



Laten we het letterwisselspel spelen jij gaat van
liefde naar haat in veertien lijnen
of van kus naar fuck een letter per keer.



Helaas zijn de oorspronkelijke versies niet opgenomen, zodat de vertaalkwaliteit niet beoordeeld kan worden. Los daarvan bieden de teksten voldoende leesplezier en daarmee een aardige kennismaking. Achterin staat aanvullende informatie.
Voor de bibliotheek zal een veel royaler overzicht van Lehmans poëzie, dan liefst tweetalig, boeiend zijn.




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, januari 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

MAARTEN STEENMEIJER - Dit is niet Amerika

Het gebeurt gelukkig niet vaak maar de mij onbekende, hier debuterende Maarten Steenmeijer (º1954) is erin geslaagd alleen negatieve kritiek over zich af te roepen.
Zijn 40 gedichten zijn zowel qua vorm als inhoud een allegaartje. Er is weinig onderlinge binding en erger nog, de teksten blijven wat ze zijn, tekst. Vrijwel nergens biedt Steenmeijer verrassingen en zeker nergens opent hij doorgangen, bereikt hij diepgang. Om een vers in z’n geheel te citeren:



Je bleef nadat je was vertrokken.
Ik moest je dus de oorlog wel verklaren.
Jij wist van niets, zelfs niet dat ik je,
na een jaar of drie, tenslotte toch versloeg.

Mijn zwaar geschut is nu museumstuk, mijn hart een open wond.
Nu jij geen mes meer hebt, staat niets je terugkomst in de weg.



Dit is puberretoriek, ook een debutant onwaardig, laat staan als die in 1954 werd geboren!




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, november 2001



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

ALEKSANDR POESJKIN - Poltava en twee korte geopolitieke gedichten

De fervent nationalistische en dus anti-westerse Aleksandr Poesjkin (1799-1837) wordt algemeen gezien als dé topdichter van Rusland. Arie van der Ent vertaalde diens uit 3 zangen bestaande vers ‘Poltava’ (1829) en 2 veel kortere gedichten in het Nederlands, met inbegrip van Poesjkins opdracht en notities. Ent voegde daar nog een inleiding en toelichting aan toe.

Poltava is de plaats van een essentiële veldslag in 1709 tussen tsaristische en Zweedse troepen. Een liefdesverhaal over kozakkenleider Mazepa, een verrader in Russische ogen maar een held in het zelfstandige Oekraïne, staat centraal. Van der Ent compenseert het ontbreken van het Russische origineel deels door zijn versie van een geloofwaardig patina te voorzien, een lange reeks verrukkelijk archaïsche woorden als: zijgt, terneer, petoet, plengt, tijgt, altegaar, plus neologismen: vaandelhonger, luifelrest, Slavenwater. Deze rijke rente kan hedendaagse lezers juist tegenstaan.
De voorbeeldig verzorgde publicatie heeft echter ook historische waarde en zal door de uitwerking op den duur nog aan belang winnen.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, juli 2020



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

JAN LAUWEREYNS - Buigzaam heden

Wat een opgewekte verrassing biedt het werk van de Vlaamse dichter Jan (soms ook Johan) Lauwereyns, die ook wetenschapper is! ‘Buigzaam heden’ bestaat uit 10 korte reeksen, die elk tussen de 3 tot 6 verzen tellen. Zijn teksten staat bol van associaties, humor en spitsvondige taalspelletjes die zich vooral richten op contradicties en het in twijfel trekken van de werkelijkheid.



Wat wil je?
Wat je wil.

Verlangen: geneigd zijn
iets eerder dan iets
anders te doen.

Doen? Kan ook zien zijn.

Vergt het verroeren van de twee keer drie spieren
die aan de oogbal plakken.

Zoals je handeling hebt.
Zingen we uit Het liedjesboek voor holbewoners?



Enig punt van kritiek zou kunnen zijn dat de mate van vrijblijvendheid soms hoog is. Aan de andere kant: hoe functioneel moet of kan poëzie zijn? Misschien heeft Lauwereyns zijn ware vorm nog niet gevonden maar hij is nu al sprankelender en uitdagender dan menige veteraan. Hij ontspringt in elk geval het vat vol middelmaat waar de meeste dichters in zitten te zoemen en legt alleen al hierom beslag op een plekje in de bibliotheek.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, december 2002



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

J.V. NEYLEN - En niet bij machte

J.V. Neylen is de auteursnaam van Joke Vanneylen (1989, Antwerpen), die Germaanse Letteren studeerde en redacteur van het blad Kluger Hans was. Vorm en inhoud strijden in dit debuut om voorrang, wat meestal voor een prikkelende spanning zorgt. Een ander contrast betreft dat tussen waarnemen en interpreteren, elk een uiting van beschouwen.
De bundel kent drie afdelingen, waarvan er twee nog onderverdeeld zijn, een naamloze introductie en een slotvers dat ‘Begin’ heet. Neylen getuigt van een sterke drang om persoonlijk gerichte ervaringen te delen (al hoeft het ik-personage natuurlijk niet met de dichter samen te vallen) en doet dat bij voorkeur in onregelmatig gebouwde strofen met lange zinnen die prozaïsch over kunnen komen. De beeldspraak heeft mede hierdoor eerder effect in de breedte dan in de diepte en is wel vaak origineel maar nog lang niet altijd efficiënt:


op het zadel van mijn hart
daalt het ritme van de maan.


Neylens woordgebruik is eenvoudig, dat levert door de vele verbindingen evenwel nog geen gemakkelijke poëzie op. Al bij al een bovengemiddeld boeiend debuut!



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, juli 2020



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

ZWEMMEN IN TALEN - Nederlandstalige poëzie in internationaal perspectief

Poëzie die onze taal te buiten gaat is, heel kort, het onderwerp van deze uitgave. Na een heldere inleiding volgen elf essays (met elk een bibliografie) over lyrische werken en hun internationale geschiedenis. Het betreft Nederlandse gedichten, van o.a. Van Ostaijen, Lucebert en Nooteboom, die overgezet zijn in andere talen, soms ook buitenlands werk in het NL. Zo verscheen het 16e-eeuwse mirakelspel Mariken van Nieumeghen als 19e-eeuwse Duitse versie, en wordt de invloed van Chinese poëzie van ruim 1000 jaar geleden op die van Faverey aangetoond. De bijdragen, van diverse auteurs, richten zich vooral op het hoe en waarom van deze boeiende processen. Mariken von Nymwegen bijvoorbeeld kent i.t.t. het Nederlandse origineel sterk nationalistische tendensen. De moeilijkheidsgraad varieert van gemiddeld tot hoog. Ondanks al dan niet wetenschappelijk jargon hier en daar (transculturaliteit, re-iteraties, macaronipoëzie) zijn alle stukken in elk geval vlot geschreven. Omdat dergelijk poëzieonderzoek zelden wordt gebundeld, is dit boek van waarde voor de op zich kleine doelgroep!



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, juni 2020



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling