PETRA ELSE JEKEL - Oer

Debutante Petra Else Jekel (º1989, Arnhem) doet een ambitieuze poging zich meteen op de poëziekaart te zetten. Letterlijk ook want ze hanteert in ‘Oer’ (symbolisch geladen titel, met opdracht voor moeder en grootmoeder maar er wordt ook verwezen naar de rivier de Our) een geometrie van stippellijnen met minuscule, nog net leesbare verwijzingen naar delen van gedichten die over het boekje verspreid zijn. Deze zijn ook vindbaar door overeenkomende kenmerken van het lettertype als vet, cursief e.d. Bovendien zet zij in de 1e helft een zgn. hoogtelijn in, bestaande uit één lange, bovenaan over meerdere pagina’s doorlopende regel en een dito dieptelijn voor de 2e helft onderaan. Veel gedichten kunnen traditioneel gelezen worden maar dan zie je nog wel de lijnen. Het nadeel daarvan valt gemakkelijk te raden.

Tussendoor staan ook nog korte bijdragen zoals:

schrijf een gedicht als huwelijkscadeau
vragen zijn dichtersvrienden

waar ik nog nooit zo zeer geen bruid was
sta ik aan zijn feestelijk graf.


Jekels thematiek geldt de relatie tussen man en vrouw, afkomst en identiteit, mens en omgeving. Haar zegging is eerder verhalend, de beeldspraak sterk lichamelijk gebonden. Resumerend: een bundel met een opmerkelijke compositie zonder meerwaarde voor de gedichten op zich, die veelal wel beter zijn dan die van de gemiddelde debutant.





Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, juli 2010.
Uitgeverij: Passage



www.alberthagenaars.nl

MARC KREGTING - Zoem!

Het belang van 'Zoem!' van Marc Kregting (Breda, 1965) stoelt op twee technieken. De belangrijkste is inhoudelijk en gebruikt woordvelden die de leesverwachting ondermijnen en een alternatieve logica vormen. Hoe nieuw de verbanden ervan ook zijn, Kregting presteert het om enige gedachte aan toeval te vermijden. Juist door het uitschakelen van vrijblijvendheid vergaren zijn teksten een eigen realiteit. De tweede is grammaticaal van aard en tast de gebruikelijke zinsvolgorde aan. Gecombineerd leveren deze technieken dan regels op als:

Landschap van honing, der allen makkers
moest je het. Al keerde je de gezoete kop,
enige horens ontbraken.

Dit fragment bewijst dat Kregting een hoogst karakteristieke stijl hanteert die echter van een heel klein aantal lezers de kans zal krijgen zich als een bijzondere gewaarwording te laten gelden. De bundel kent geen formele indeling. De gedichten zijn verhalende teksten met overwegend korte regels boordevol ontwikkeling (vandaar ook de ondertitel 'Evoluties'). Ze kunnen uitstekend apart gelezen worden. Wie graag taaltochten onderneemt, zal lang van huis blijven.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, juli 2009.
Uitgeverij: De Wereldbibliotheek



www.alberthagenaars.nl

KEES BLOKLAND - Van alle tijden

De in 1947 te Schiedam geboren Kees Blokland, behalve dichter ook bestuurder en wetenschapper, publiceerde tot nu toe een handvol bundels. Zijn gedichten kennen een grote consistentie. De titel 'Van alle tijden' wijst daar al op. Ook deze uitgave kenmerkt zich door een eenvoudig taalgebruik, een religieuze en filosofische inslag en het ontbreken van interpunctie zodat regels en beelden in elkaar overvloeien. Tevens is er veel parallellie in klank. Harmonie is van meer belang dan spanning, ze worden derhalve ook niet tegen elkaar uitgespeeld. De beeldspraak rust vaak op waarnemingen van de natuur, met name winterse, gezuiverde, voorstellingen. Het schaatsen bijvoorbeeld is veeleer een overgang in een onbegrensde spirituele ruimte dan een sport. Voor Blokland is poëzie daarmee ook meer een middel dan een doel. Helaas is zijn werk niet vrij van clichés als "Sneeuw kleurt de nachten wit" en "gouden herfstbomen" en overbodige elementen.
Er zijn ook z/w tekeningen opgenomen van de Amsterdamse kunstenares Famke Hajonides (1952, Jakarta). Ze zijn soms figuratief soms abstract maar hebben bijna altijd minder kwaliteit dan de tekst en ook dan haar schilderijen, waarvan de kleuren (Hajonides is een colorist in vol ornaat) de zwakke lijnvoering in hoge mate compenseren.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, februari 2013
Uitgeverij Cees Duine



www.alberthagenaars.nl

WIM BRANDS - De vijftig beste gedichten

Wat jammer dat de vijftig beste gedichten van Wim Brands (1959) in een bundeltje verschijnen dat qua formaat uiterst bescheiden mag worden genoemd. Samensteller Chrétien Breukers verweeft in zijn nawoord op inzichtelijke wijze thema’s (o.a. beperkingen in communicatie, de spanning tussen vraag en antwoord bij essentiële ervaringen) en motieven (engelen, de vader, de dood en andere vormen van verdwijnen) die Brands’ werk kenmerken. Hij verzuimt echter in de Verantwoording te vermelden dat hij mede uit een eerdere selectie koos (‘De schoenen van de buurman’ uit 2000, dat werk uit 5 bundels bevat) zodat de bovengemiddeld geboeide lezer zich kan afvragen waarom er nu maar drie publicaties in aanmerking kwamen.
Er staan ook vertalingen bij of gedichten met als toevoeging: vrij naar ...plus de naam van de betreffende dichters, o.a. John Berger, Wolf Wondratschek, Charles Reznikoff en Linda Gregg. Sommige teksten bleven tot nu ongebundeld.
Brands is allesbehalve een veelschrijver, vijftig teksten is voor hem al een fiks aantal. Toch varieert daarin de kwaliteit nog behoorlijk. De beste zijn zonder meer topgedichten, hardnekkig indringend, zoals het voorlaatste vers 'Tati', de minste waren beter weggelaten. Dertig tot veertig zou daarom een doeltreffender aantal geweest zijn.



TATI

Hij ziet een man die een bank schoonveegt, een krant uitvouwt,
een vrouw die een kind troost: hij wil niet vertrekken.

Er is een jongen. Er is een zenuwachtig meisje. Hij wijst
haar een nest in een nok, de rode kelen.

Dit is het geheim, denkt hij. Hij kijkt naar de mensen
om zich heen en ziet dat het mimespelers zijn

die treinreizigers spelen.








Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, februari 2012
Uitgeverij Compaan




www.alberthagenaars.nl

CHRÉTIEN BREUKERS - Het is niet anders

De productieve Chrétien Breukers (Leveroy, º1965) debuteerde in 1989 en wist in zijn poëzie een voorlopig hoogtepunt te bereiken met het originele ‘Tongebreek & Niemendal’ (2008). Hoewel verschillende elementen in de vier afdelingen van ‘Het is niet anders’ juist dáár sterk aan doen denken, komt deze verse bundel o.a. door een lossere binding toch minder indringend, minder overtuigend over. Karakteristiek zijn vooral: 1) de soms quasi nonchalante verteltrant waar de beeldspraak en strategisch bedoelde woorden als korte, krachtige stoten evenwel des te beter in uitkomen, 2) een ironische toon die tegenwicht moet bieden voor serieuze onderwerpen als geloof en verdriet, en 3) het gebruik van christelijke motieven, waar Breukers z’n voornaam eer mee aandoet. De thematiek, zie titel, blijft vrijwel steeds gericht op de verhouding tussen verlangen en ambitie enerzijds en verlies en aanvaarding anderzijds. De wrang uitgebeelde maar tevens even humoristische als filosofische voorstellingen van Hans Lemmen (9 tekeningen) gaan een meervoudige dialoog aan met de poëzie maar behouden hun autonomie.


DE VROUW ACHTER HET RAAM

Satijn, brokaat en zijde uit het
vaderland. Een bed op maat gemaakt
door iemand uit New York. Luchten van
beroemde merken uit Parijs. Maar toch.

Het is niet dat de dominee haar
verwaarloost. Dat niet. Altijd is
heimwee naar een leven dat veel
rauwer is haar toch te machtig.

Ze stelt zich voor dat hij daar ligt, straks,
op haar bed, een kogel in zijn lijf.
De ander hangt nog om haar heen. Zweet,
katoen en leer. Haar lichaam is zo zwaar.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, februari 2010.
Uitgeverij De Weideblik.


www.alberthagenaars.nl

BERT SPENCER - Vive l'amour

In zijn tweede bundel (de eerste, uit 2010, vulde hij samen met Rob Van de Zande) biedt de jonge Vlaamse dichter Bert Spencer 20 gedichten die hoofdzakelijk over de liefde gaan. Sommige zijn heel kort, andere lang. Samen behandelen ze de meeste aspecten van het onderwerp, variërend van teder verlangen tot harde lust.
Een eigen stijl heeft Spencer nog niet gevonden. Hier en daar staan originele regels als "en toch stamel je regelmatig te stralen" en "laat je kroepoek krakende stem mij met naam begroeten" maar vaker mislukken zijn teksten door clichés en geforceerde beeldspraak. Enkele voorbeelden: "het lijk van je gemoed" en "in kraters van verval zaten ooit mooie grote starende ogen". De bundel bevat afbeeldingen, telkens op de linker pagina, van tekenaar Els Pynoo en fotograaf Andy De Decker. De tekeningen zijn qua stijl al net zo divers als de verzen en lopen eveneens uiteen in kwaliteit. De foto's zijn klein afgedrukt maar tonen in hun weergave van verschillende werkelijkheden wel degelijk wat het werk van Spencer vooralsnog ontbeert: een overtuigend perspectief op poëzie!


AAN ALLEN DIE MIJ LIEFHEBBEN

Neem mij mee op sleeptouw
nu ik in duisternis gehuld ga
Ik weet niet wat ik voel maar
het voelt niet zo goed

Alsof alles en iedereen mij ontglipt






Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, december 2012.

www.alberthagenaars.nl

JO GISEKIN - Dooitijd

“Witte kant. Appelbloesem rond de hals van vrouwen.” Vanuit soortgelijke verrassende beelden laat Jo Gisekin (ps. van de in 1942 te Gent geboren Leentje Vandemeulebroecke) de gedichten van haar uit 6 reeksen bestaande nieuwe bundel ‘Dooitijd’ op schieten.
Tal van details, elementen uit de waarneembare werkelijkheid, in dit geval o.a. bloemen en stoffen, worden opgeladen tot verzelfstandigde symbolen die niettemin vervolgens thematische verbanden aangaan. Formeel zet Gisekin daar onregelmatige strofen voor in.
Een eigenzinnig maar geraffineerd ritme, een nadrukkelijk vrouwelijk perspectief en een ideëel streven naar zuiverheid vervolmaken deze rijpe gedichten. Soms scheren ze langs de poëzie van Vasalis maar ze blijven altijd warmer van toon dan dat werk. Het grootste gevaar, mooischrijverij, blijft op de hachelijkste momenten nog net buiten de bundel.
‘Dooitijd’ zal vooral traditionele lezers aanspreken zonder andere evenwel aan zich voorbij te laten gaan. Regels als “Ik zal je wekken:// je enige bewoner / de hartslag van dit geheim” zijn daarvoor te mooi, te indringend tegelijk ook.
Eén van de meest treffende gedichten volgt hieronder integraal:



HET GEWONDE HERT

Frida Kahlo

Ik of het hert
met gemartelde ogen. Het hart doorspiest van
zenuwpijn die laait in al mijn tere plekken. Huid
en lijf verschroeid. Zoveel liefde op drift.

Het ontbreekt me aan jou. En aan mij. Aan
nachten die je mij niet meer gunt. Noch het
haar op mijn hoofd.

Het penseel is mijn noorden kwijt.

Hoe kan ik verdwijnen? Wie omarmt de dood of
het schot van de jager en spijkert het gewei binnen
handbereik? Teken van zerp verdriet?

Ik verzegel mijn poten en leg me gestroopt
in een open kuil. Zalft iemand mijn ogen?
Een kind streelt mijn vacht. Stuiptrekkend
verteert het hart.

Ik wil met gesloten wimpers de tijd zien vergaan.
Postuum scheurt applaus de stilte open.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, januari 2013.
Uitgeverij Poëziecentrum Gent. € 17,50.



www.alberthagenaars.nl