ROSALIE en VIRGINIE LOVELING

Dit volledig tweetalige boek maakt deel uit van een serie van klassieke Vlaamse poëzie in het Frans. Het is gewijd aan de in Nevele geboren begaafde zussen Rosalie (1834-1875) en Virginie (1836-1923) Loveling, wier betekenis door Tinneke Beeckman in haar inleiding kort maar treffend wordt belicht. Van de eerste zijn 14 verzen gekozen, van de tweede 17. De stijl past in de stroming van het Realisme. Daartussen staan gedichten, één per persoon, van 8 hedendaagse dichteressen, o.a. Hind Eljadid en Ruth Lasters, die zich door één specifieke tekst van een zus lieten inspireren. De uitstekende vertalingen zijn een prestatie van het collectief Pierre Geron, Danielle Losman en Katelijne De Vuyst. Onderwerpen zijn o.a. eenzaamheid, mededogen, sociale ongelijkheid.



Zijn oog schoot weêr vol tranen,
Wanneer hij de handjes nam
Der moederlooze kinderen
En van de begraafenis kwam.



De prosodie zit goed in elkaar maar de verzen zullen op de hedendaagse lezer vooral als rijmelarijen overkomen. De literair-historische betekenis is echter groot, het is 19e-eeuws erfgoed van de eerste orde!



Geschreven in opdracht van NBD Biblion, november 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

A.H.J. DAUTZENBERG - Een wandeling in mei

Als writer in residence van de organisaties Tilt en Wanderlöss verbleef A.H.J. Dautzenberg (1967, Heerlen) in mei 2021 in het Zuid-Limburgse Gulpdal. Naar aanleiding van dagelijkse wandelingen schreef hij een lang gedicht en maakte hij samen met Rob Moonen een podcast. Het zakboekje beslaat een routekaartje, inleiding en 8 delen poëzie. Die is zowel episch (verhalende zegging, waarnemingen en opsommingen) als lyrisch (telkens jubelende toon, verdichting van beeldspraak) en kent fragmenten die alleen uit leestekens bestaan! Het onzegbare? Twee stukjes met subtitel ‘De T-splitsing’ worden consequent uitgewerkt na respectievelijk “Het wandelweggetje dat naar links leidt” en “Het geitenpaadje dat naar rechts afbuigt.” De “sonische expeditie” duurt 54 minuten en is te vinden via een website. Dit originele en eenvoudig toegankelijke project met volop herinneringen en literaire trouvailles is niet alleen een hulde aan de natuur maar ook aan de klassieke bundel ‘Mei’ (1889) van Gorter:


………..… het graf
aan het firmament, de lentelucht
waarop het drijft – op weg
naar een nieuw geluid.





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, november 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

LIDEWIJDE PARIS - Een gedicht is ook maar een ding

Niks minder dan een bomvolle schatkist met de meest uiteenlopende verzen en poëtische fragmenten opende Lidewijde Paris (1962, Emmen) met haar boek, een ware grabbelton. Uit edelmetaal vervaardigd of niet, alles flonkert dankzij haar geestdrift, onverwachte keuzes en zinderende ordening. Op de inleiding volgen 9 hoofdstukken met elk een ander perspectief; verantwoording; begrippenlijst; en register. Paris spoort ons aan om, net als zijzelf, associaties, interpretaties en herinneringen los te laten op de aangeboden lyriek, van de Middeleeuwse Hadewijch tot dichters van nu. Ze gaat thematisch in op o.a. de omstandigheden van ontstaan én de verspringende status van gedichten. Zelfs als verzen, puur poëtisch gesproken, de hedendaagse lezer niet meer kunnen treffen, weet zij ze door haar narratief toch nog te laten boeien, zij het vanuit historische, ethische of andere hoek. Het boek is op de eerste plaats geschikt voor de ervaren lezer maar Paris’ aanpak vermag ook anderen mee te trekken; ze bewijst dat het lezen over poëzie niet altijd onder hoeft te doen voor het lezen ván poëzie!




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, november 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

HENRIETTE ROLAND HOLST - De zachte krachten zullen zeker winnen

Henriette Roland Holst (1869-1952) was een literair talentvolle en dankzij haar grote maatschappelijke en politieke betrokkenheid ook een invloedrijke dichteres. T.g.v. haar 150e geboortejaar verscheen deze keuze uit haar gedichten die in een behoefte voorziet, omdat haar bundels lang niet werden herdrukt.
Naast een voorwoord van Elsbeth Etty (haar biografe) en nawoord van Huub Oosterhuis bevat het boek o.a. een chronologisch feitenrelaas, portretten van kunstenaars, getuigenissen van vrienden en collega’s, foto’s, en citaten uit het emancipatorische en politieke werk. Haar liefdes voor resp. de poëzie, het socialisme en communisme, en tenslotte, hervonden religieuze waarden bieden tegelijk ook een boeiend beeld van haar tijd.
De gedichten zijn om begrijpelijke redenen niet altijd vrij van retoriek maar hebben inmiddels ook een verdiepend patina verkregen:



Keer in tot het verborgen zelf
waar denken ophoudt en de ritselhagen der uren gansch verstild zijn.



Conclusie: dit is een eerbetoon dat recht doet aan de poëzie, idealen, strijd en drama’s van een hoogst bijzondere vrouw!





Geschreven in opdracht van NBD Biblion, november 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

JOOST NAUTA - De naakte ridder

De achterflap van dit poëziedebuut van Joost Nauta (1971, Den Haag) getuigt van een diep doorleefd bestaan. Zo is de auteur zwaar getroffen door SMA, richtte hij desondanks een zorgorganisatie op, overleefde hij Corona, produceerde hij reggae en won hij prijzen voor zijn tomeloze inzet op diverse gebieden.
Door hemzelf ten onrechte omschreven als “triviale onderwerpen” schrijft hij over leven, liefde en dood, kortom de klassieke thema’s. Onderwerpen zijn o.a.: woede en geluk, gezondheid, natuur en het tijdsverloop, dit alles voorzien van een lach en een traan. Tot de kwaliteiten behoren een krachtige zegging, die soms echter doorslaat, een eenvoudig woordgebruik en voelbare authenticiteit.
De bijzondere ervaringen vormen in principe een literaire schatkamer maar de uitwerking in gedichten valt helaas tegen. Puur poëtisch gesproken moet worden vastgesteld dat Nauta een overdaad aan alliteratie gebruikt (“grauw grijnst de grijze hemel”), voorspelbare eindrijmen, clichés en, in plaats van soepel lopende melodieën, een saaie cadans.




Geschreven in opdracht van NBD Biblion, augustus 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

NATALJA GORBANEVSKAJA - Dwars op de harde wind

Zoals veel dichters overkwam die zich tegen het Sovjetsysteem verzetten, verloor Natalja Gorbanevskaja (1936-2013) haar vrijheid. Van 1970-1972 verbleef ze in een psychiatrische gevangenis, drie jaar later week ze naar Frankrijk uit. Haar poëzie verscheen ondertussen in kleine illegale oplagen (samizdat) en in het buitenland (tamizdat).
Vertaler Willem G. Weststeijn presenteert een aantal kenmerkende verzen in chronologische volgorde. Hij wist passende rijmen te vinden en compenseerde verlies daarvan met assonantie. Maarten Asscher schreef het nawoord. De bundel, met alleen de vertalingen, is bedoeld als kennismaking.
Gorbanevskaja schreef kort en compact, zodat haar beeldspraak optimaal overkomt. Thema’s zijn macht en onmacht, geluk en ellende. Haar motieven zijn vaak ontleend aan de natuur en de seizoenen: sneeuw, bloemen, vogels; symbolen kortom van de cirkelgang van het leven en vrijheid. De zegging is eenvoudig maar steeds indringend.



In de herfstsneeuw
een haag van kort gras,
ik zal mezelf verbranden
in een handvol sneeuw – tot as.



Dit werk groeit zeker nog door.





Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, augustus 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling





.

EVA VAN MANEN - Hoe zijn we hier gekomen?

Een Corona-besmetting dwong Eva van Manen (1989, Amsterdam), ook actief als songwriter en componist, tot een ziekbed van enkele maanden. Ze zwolg in herinneringen, met name aan haar verblijf in Egypte tijdens de Arabische lente, volgde het nieuws, maakte aantekeningen over haar fysieke en mentale toestand en assembleerde dit alles tot poëzie.
De werkwijze bepaalde ook de originele vorm: 3 delen met elk ‘drumbeats’ genoemde teksten die wel verhalend zijn maar tegelijk zo sterk associatief versplinterd dat de suggestie, één van de sterkste punten, er door alle kieren en gaten uit naar boven komt. Interpunctie ontbreekt:



paniek houdt vrouw-zijn en het patriarchaat bij elkaar
het potlood in een stemhokje
zwijgen en angst vingers wijzen.



Duidelijk is dat het virus symbool staat voor algemener onbehagen, boeiend de manier waarop Van Manen contrasten uitwerkt tussen o.a. man en vrouw, samenleving en individu, macht en onmacht, ideaal en realiteit. Hier en daar is tekst zwart gemaakt, wat extra nieuwsgierig maakt. Deze gedichten zijn opmerkelijk, actueel en redelijk toegankelijk.





Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, augustus 2021



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling