STEFAN BRIJS - Verhalen van het Pajottenland

Het Pajottenland (geen officiële naam) is een vaag omlijnd, licht heuvelig landschap ten westen van Brussel, en niet ten oosten ervan zoals dit boek op de 1e pagina vermeldt. Het verenigt illustraties in bruinzwarte tinten van Koenraad Tinel (1934) en tekst van Stefan Brijs (1969).
De genres passen in dit geval goed bij elkaar, elk verbeeldt, analoog aan de 6 delen, kernachtig fragmenten uit het leven van 6 protagonisten uit het Pajottenland. Toch speelt ditgebied slechts indirect een rol; het word nauwelijks genoemd en beschreven. De gebeurtenissen zouden in talloos veel andere landelijke gebieden kunnen spelen. Bij de afbeeldingen overheerst een stemmige, niet zelden broeierige sfeer het vakmanschap.

De kwaliteiten van het proza zijn vooral de laconieke toon, de krachtige beeldspraak en het smeuïge Zuid-Nederlands. De tekst is echter zo bondig dat je dit boek van ruim 400 blz. binnen een half uurtje uit hebt. Vaak staan er maar één, twee of drie regels op een blad. Dat zou geen punt hoeven te zijn ware het niet dat de uitgave te eendimensionaal is om tot herlezen te kunnen noden.


Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, oktober 2013




www.alberthagenaars.nl


Zie ook:

Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

JOLIES HEIJ - Lolita zei...

Jolies Heij (1964, Maarn) is al jaren actief als performer en publiceerde verhalen, columns en een roman. Ze had ook schilder kunnen zijn. In haar poëziedebuut buitelen de visuele indrukken en beelden namelijk over elkaar heen. Soms treffen die doel, moet je er of je wilt of niet over nadenken:


er is een taal
waar woorden aan blijven kleven.


Vaker ontaarden ze in bombast:


de pik de totempaal van allesminnenden
de mond die alles wat lief verslindt
gulzig scheept de maag verboden vruchten in.


Heij staat hoe dan ook als een blok achter haar lyrische berichtgeving. Deze bundel behandelt de ontwikkeling van meisje tot vrouw en plaatst die ook tegen de actualiteit van o.a. politiek en strijd, bijvoorbeeld de ondergang van Joegoslavië. Tevens komt de behoefte aan contact, intimiteit en erotiek aan bod. In de persoonlijke laag speelt de vader een rol. Heij garandeert gelukkig dat er veel te raden overblijft. Positief zijn haar originaliteit en overtuigend engagement, negatief is de stilistische overdaad. Met een betere balans zou Heij nog wel eens kunnen verrassen.


Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, januari 2017



www.alberthagenaars.nl


Zie ook:
Klik hier voor lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek


Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

RUUD BINNERT HALBERTSMA - Goden voor één nacht

Relicten uit de oudste cultuurperiodes zoals die van Egypte, Kreta, het Griekse domein en Rome hebben, als kunst bedoeld of niet, vaak een rol gespeeld in de poëzie, met name in de 18e en 19e eeuw. Ruurd Binnert Halbertsma (1958, Amersfoort) voegt daar een korte hedendaagse paragraaf aan toe. Hij studeerde klassieke talen en archeologie en deed onderzoek naar het ontstaan van Nederlandse collecties op dat terrein. Vanuit zijn hoedanigheid als conservator van het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden beschreef hij op poëtische wijze bijna 30 voorwerpen die zich daar bevinden.

Het is een fraaie uitgave geworden met steeds een uitstekende foto links en de talige benadering rechts. Achterin staan gelukkig annotaties. Halbertsma weet de lezer mee te voeren naar die andere mentale en spirituele ruimtes. Hij doet dat het best waar hij niet beschrijft maar de beelden, reliëfs en gebruiksvoorwerpen bezielt, ze aan het woord laat komen in een weefsel van eigen veronderstellingen. De teksten bereiken niet altijd een hoog poëtisch niveau maar in samenhang met de afbeeldingen is hun werking opvallend sterk.



EROS THANATOS

Dovend hars
gestolde passie
ijskoud diep
noordse teer

grafschrift voor
beruste passie
Eros
slapend
kijkt niet meer.






Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, december 2016



www.alberthagenaars.nl



Klik hier voor lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

HANS STOLP - Wat mijn hart je zeggen wil

Hans Stolp (Leiden, 1942) was onder meer docent, ziekenhuispastoor en lijstduwer van een politieke partij. Hij schreef al tientallen boeken en brengt nu een selectie uit zijn gedichten samen in een thematisch overzicht. De invalshoeken zijn o.a. de inspirerende stilte, het hiernamaals, het innerlijk leven, de rijkdom van waardevolle ontmoetingen en de herijking van opgedane ervaringen. Het dominante trefwoord van het boek is naar zijn zeggen: Liefde. De inhoud is voor Stolp veel belangrijker dan de taalbehandeling. Die is namelijk overal hetzelfde en maakt dat de bundel, lyrisch gesproken, veel saaie momenten kent.
Maar ook de onderwerpen worden niet bepaald verrassend weergegeven.


Alleen mijn hart kan ik je geven,
een hart dat zelf zo dikwijls geen
antwoord weet op het lijden van de ander.


Stolp wil troosten, leren, aansporen en doorgeven en gaat daarbij clichés ter wille van de didactiek niet uit de weg. Natuurlijk zullen er lezers zijn die zich door zijn teksten hetzij emotioneel hetzij geestelijk aangesproken voelen maar met poëzie op zich heeft dat dan niet veel te maken.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, december 2016


www.alberthagenaars.nl


Klik hier voor lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

KAREL EYKMAN - Jaaringen

In het schrijfambacht is Karel Eykman (1936, Rotterdam) een duizendpoot. Zo werkte hij voor kranten, radio, tv en theater. Hij richtte zich sterk op jeugdliteratuur, waarvoor hij diverse toonaangevende prijzen won en publiceert nu, t.g.v. zijn 80e verjaardag, een poëziebundel met voor elk levensjaar één gedicht. Dit originele uitgangspunt, dat meteen de titel verklaart, maakt het gemakkelijk de biografische gegevens te koppelen aan de grotere geschiedenis. Het bombardement van z’n geboortestad komt natuurlijk aan bod maar ook de Nederlandse exodus uit Indonesië en de moord op Van Gogh. Toch ligt de nadruk verreweg op het eigen bestaan. De meeste verzen tonen te weinig lyrische inslag, die blijven helaas steken in de verteltoon. Van spankracht en verbeelding is evenmin sprake. Dat neemt niet weg dat in de tekst telkens regels met levenswijsheid, weemoed, humor en relativeringsvermogen oplichten. Wie maalt om genre wanneer woorden hun doel bereiken?

Wat me nog overblijft
voordat het langs mijn handen waait
laat dat ene woord mij overkomen
waar het op aankomt:
tederheid.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, maart 2016


www.alberthagenaars.nl


Klik hier voor lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

HESTER KNIBBE - oogsteen

Als de poëzie van Hester Knibbe (1946, Harderwijk) getypeerd moet worden, dan springt op de eerste plaats haar vermogen in het oog om personages, objecten en gewaarwordingen te verbinden, in elkaar over te laten gaan.
Ze won diverse prijzen en publiceerde al in 2009, onder dezelfde titel, een eerste selectie uit haar oeuvre vanaf debuutjaar 1982. Ze was streng; zo nam ze uit haar eerste bundel maar één vers op. Daarentegen vonden twee recente bundels integraal een plek. Knibbes gedichten zijn regelmatig strofisch opgebouwd. De zegging is eenvoudig en gelardeerd met een meestal uitgesponnen beeldspraak. Daardoor ontstaan behalve parallelle verhalen ook meerdere betekenislagen.


Staarblind ben ik nu, maar
voorbij elke regel en zin zie ik
van binnen dingen die niet willen
wijken, gezichten die komen bovendrijven
om te bestaan in mij.


Contrasten (wijken-komen bovendrijven), homoniemen (zin) en enjambementen (voorbij, wijken) zijn veelvuldig gebruikte instrumenten, evenals personificaties.

‘Oogsteen’ bevat werk dat ook mensen kan aanspreken die niet veel met poëzie ophebben.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, november 2016


www.alberthagenaars.nl


Klik hier voor lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

MICHEL FABER - Tot leven

Michel Faber (1960, Den Haag) is een Engelstalige auteur met naast een Nederlandse ook een Australische en Schotse achtergrond. Dat hij op de eerste plaats een prozaïst is, wordt in vrijwel elk gedicht van deze bundel over liefde en dood duidelijk. De teksten zijn ragfijn geweven verhaaltjes met poëtische momenten op de knooppunten. Precies hier hebben de vertalers, Harm Damsma en Niek Miedema, goed werk geleverd.
Inhoudelijk beschrijft Faber ziekte en dood van zijn partner en hun gezamenlijke strijd vol angst en hoop. Er zijn twee delen: vóór en na het overlijden. Het literaire kruien werkt bij eerste lezing haast onmerkbaar. De kwaliteit is het hoogst waar scherpe waarnemingen overgaan in filosofisch gerichte overpeinzingen, individuele lotgevallen in de raadsels die voor iedereen gelden. Ontdaan van uiterlijk effectbejag kunnen de overwegend lange gedichten ook troost bieden aan mensen die zelf geconfronteerd worden met ziekte, in dit geval kanker.


…jij liet de wereld iets na:
lucenties van genade
die nog altijd stralen.


Vreemd genoeg zijn er nog niet veel boeken met dergelijke geslaagde combinaties.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, november 2016


www.alberthagenaars.nl


Klik hier voor lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek