zaterdag 23 juni 2018

RUMI - Over liefde, lachen, dood, verraad en de ziel


Roemi of Rumi is relatief laat ook in het westen een begrip geworden. Onder deze naam heeft de nalatenschap van de Perzische soefi-mysticus Mohamed Jali ad-Din Balkhi Rumi (1207-1273), bestaande uit o.a. verzen en verhalen, een plekje in het hart van veel lezers gevonden.
‘Hart’ mag benadrukt worden want het staat, veel meer dan boekenkennis, symbool voor inzicht uit ervaring, voor activering van begrip en liefde in de breedste zin van het woord. Rumi’s hoofdwerk is het omvangrijke filosofische gedichtenboek ‘Masnavî’ ofwel ‘Coupletten’.

Coleman Barks, een Amerikaanse Roemi-promotor en zelf ook dichter, koos hier minder bekende teksten uit en vertaalde ze in het Engels. Aleid Swierenga en Wakil van den Brink baseerden op deze editie hun vlotte, hedendaagse NL versie. Een groot aantal onderwerpen passeert, zie ondertitel, de revue.


Wees als de geur van rozen een onzichtbare gids
die je toont waar de binnentuin is.


Het boek richt zich qua opmaak op een groot publiek. Er zijn echter al veel teksten van Rumi in het NL verschenen, ook uit de Masnavî. Wie nog niets heeft: bestellen!




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, mei 2017.



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl




CORNELIS VAANDRAGER - Made in Rotterdam, Verzamelde Gedichten


De Rotterdamse auteur Cornelis Vaandrager (1935-1992)werd vooral bekend door zijn bemoeienis met de tijdschriften Gard Sivik en De Nieuwe Stijl en had het meest succes met een debuutroman. Zijn ware betekenis schuilt echter in een handvol poëziebundels.
Kenmerken zijn een meestal uitgebeende zegging; gebruik van ready mades en associaties, Rotterdams dialect (in toenemende mate) en harde maar treffende humor. Vaak overtreft de poetica de poëzie.
Om verschillende redenen, o.a. wisselende kwaliteit, ‘wrong moments’ en het tegendraadse karakter van de maker, kwamen zijn gedichten publicitair niet goed uit de verf. Deze door ex-compaan Hans Sleutelaar en fan Martin Bril voortreffelijk samengestelde en van aanvullende informatie voorziene ‘Verzamelde Gedichten’ biedt de bundels (chronologisch), de ongebundelde poëzie, aantekeningen per titel en tot slot een lange biografische schets, bibliografie en verantwoording.
Alleen al vanwege de hoge literair-historische waarde zouden veel bibliotheken een bestelling moeten plaatsen. Vaandrager zei terecht:

Ik ben ver weg. Hier ben ik.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, april 2008.



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl




zaterdag 19 mei 2018

HENK VAN DER WAAL - Door alle honderd harten wit te kalken


Je kunt er Henk van der Waal (1960, Hilversum) niet van betichten te weinig woorden te gebruiken. Hij beleeft zichtbaar plezier aan het laten doorlopen van zowel gedachten als zinnen. Beide worden door o.a. de inzet van neologismen en verrassende situaties origineel uitgewerkt. De poëtische waarde schuilt echter vooral in de verbanden tussen de breed uitwaaierende patronen. Ook overnames en tegenstellingen zijn van belang. De eerste alinea geeft daar al een duidelijk voorbeeld van:


Een oude zang omgeeft het spijkerschrift
van sterren, vermomt zich in de trage kracht
van tijd, die opkruit in dit weerbarstig
hier, in dat omfloerste daar.


Je wordt als vanzelf meegevoerd in een trage cadans van bespiegelingen, iets waar Van der Waals studie filosofie niet vreemd aan zal zijn. Door zijn grote terughoudendheid in het leestekengebruik, kan de lezer zelf -en daar is de dichter natuurlijk ook op uit- accenten zetten, mede de betekenis bepalen. Niet voor niets gebruikt hij vrijwel steeds het grammaticaal subject ‘je’, symbool van communicatie op diverse niveaus, algemeen én specifiek!


Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, april 2018.



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl




MARK INSINGEL - Gezichten/Gedichten


Mark Insingel, pseudoniem van de Vlaamse dichter M. Donckers (1935), bouwde in betrekkelijke publicitaire rust aan een consistent oeuvre dat met de jaren beter werd.
10 Jaar geleden verscheen al een overzichtsboek, 'In Elkanders Armen' geheten. Nu is er deze opvallende cassette met 63 losbladige gedichten, een keuze uit 30 jaar publiceren. De selectie zou zijn bepaald door "de lezers", een discutabel uitgangspunt voor verzen die onderwerp waren voor studie, op poster uitgegeven werden of vertaald. Het is evenwel een relevante reflectie geworden, die aanvangt bij Insingels zgn. Concrete Poëzie (tekst en inhoud vallend beeldend samen) en die aantoont dat de dichter zijn streven naar zuiverheid nooit opgaf.

Tom van Deel schreef een heldere inleiding die helpt overtuigen dat Insingel een plaats verdient in elke bibliotheek. Wie 'In Elkanders Armen' al heeft, hoeft niet te bestellen, omdat maar liefst 50 van deze 63 verzen daar al in staan (en 12 uit de voorlaatste bundel, slechts 1 tekst is nieuw). Voor anderen geldt: nu niet aarzelen! Insingels niche is ruim bemeten!


Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, september 2000.



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl




maandag 30 april 2018

GUUS BAUER - Wacht maar hoe mooi het wordt


Het maakt niet zoveel uit wáár in een gedicht de woorden staan, naast of onder elkaar, kruiselings verbonden of anderszins, zolang de inhoudelijke uitwisseling maar overeind blijft! Jan Kees van de Werk experimenteerde ooit met rietstengelverzen, verticaal uitgewerkte teksten met regels van 1, 2 of 3 woorden. Guus Bauer (1959) laat in deze bundel nog slechts 1 woord per regel toe. Alleen de titels zijn in een ander lettertype weergegeven. Het onderwerp is een levensloop: van de kleutertijd tot de dood van de moeder. Daar omheen fladderen gangbare thema's als liefde, onzekerheid, verlangen, en afscheid dus.


Jezelf wijsmaken
Papa
heeft
een
beter
gezin
gevonden.


Dit is een compleet gedicht! Waar de door de auteur opgelegde leesdiscipline aanvankelijk nog kan verrassen, boet dit effect juist vanwege de uitgerekte vorm steeds meer in aan overtuigingskracht. De stijl verwordt tot een maniertje en uiteraard schaadt dit de kwaliteit. Waarschijnlijk is een dergelijke techniek alleen korter vol te houden, plus door toenemende spanning. Jammer dat Bauer niet zo ver is gekomen.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, maart 2018


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl




ALBERT WEIJMAN - Zie!


Albert Weijman (1947) publiceerde in 2003 met Erik Peper het onderzoeksboek ‘De computermens’. Hij is ook bekend als bioloog en reisjournalist. Zijn opvallend late maar qua levensvisie volgroeide poëziedebuut kent een thematische indeling. De bundel handelt over o.a. het zien (de auteur is half blind), tijdsbeleving, “mededieren”, liefde, religie en transformaties zoals de dood. Elk deel wordt vooraf gegaan door een passende foto, inzichtelijke citaten van derden en een voorwoord van Weijman zelf. Niet alles kan poëzie genoemd worden maar de bedoeling van de uitgave gaat nu eenmaal voorbij aan dergelijke beperkende waarderingscriteria. Weijman laat zich beïnvloeden door natuur en milieu, spiritualiteit (met name het Boeddhisme), filosofie en andere culturen. Om veel lezers bij zijn gedachten en veronderstellingen te betrekken, schrijft hij zo eenvoudig mogelijk. Desondanks weet hij steeds te verrassen:


Waarom moet een mens jarenlang zoeken
om van hier naar hier te kunnen gaan?


Los van welk literair genre ook zullen velen zich aangesproken voelen door de warme en vredige sfeer.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, april 2018.


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl




zaterdag 31 maart 2018

HUUB OOSTERHUIS - Licht in de morgen


Huub Oosterhuis (1933, Amsterdam) is theoloog en dichter. Als ex-priester oefent hij al vele jaren en met wisselend succes invloed uit op de modernisering van de gebruiken van de katholieke kerk, als auteur stelt hij zijn poëzie en liedteksten in dienst van zijn spirituele ontwikkelingsgang. Ditmaal schreef hij teksten bij werk van kunstenaar Ton Schulten, op wiens kleurrijke en deels geabstraheerde landschappen niet of nauwelijks mensen zijn te bekennen. Het thema benoemde Oosterhuis daarom als ‘de onzichtbare mens’. Zelf richt hij zich juist wel sterk op de mens maar dan de anonieme mens in benarde omstandigheden, bijv. als verstopte vluchteling of onderduiker voor bombardementen.



Onder de grond leven
is niet makkelijk
als je als mens geboren bent
in het licht.


De dichter verbindt zijn maatschappelijke engagement dus met een uiterst eenvoudige zegging en wil tevens troost en hoop bieden. Deze combinatie zal zowel religieus geïnspireerde als sociaal betrokken lezers aanspreken. De literaire waarde op zich is echter behoorlijk beperkt en ook niet vrij van sleetse beelden.


Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, maart 2018


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl