zaterdag 16 februari 2019

DOMINIQUE DE GROEN - Shop girl


De traditie van Vergilius enten op het huidige westerse verdienmodel? Dat is nogal een ambitie waar de achterflap van het debuut van Dominique De Groen (1991) van getuigt.
Haar gedichten, gebaseerd op ervaringen in de kledinglogistiek, vertellen op prozaïsche wijze over het complete proces, van de kiem via kinderarbeid tot de recycling. Ze wijst op de groeiende monocultuur met woorden als ‘supply chain’, ‘fast-fashion’ en ‘Fortune International Ltd’. Begrippen als ‘ethyleenglycol’, natriumhydroxidebad’, ‘letheïsch chloorbenzeen’ en vele andere verraden een onderzoekende aard.
Hoe langer je leest, hoe overtuigender haar kritische opstelling gestalte krijgt. De conclusie is onvermijdelijk minder verrassend dan de aanpak:


een informele economie
van sisyfusarbeid

en wanneer alles is uitgebeend
en uitgevezeld
rest een hoopje synthetisch materiaal
uitgehold
ontdaan van iedere waarde.


De Groen kwam evenwel met een opmerkelijke eersteling, die vanwege de maatschappelijke betrokkenheid en lexicale energie meer verdient dan een handvol besprekingen. Volgen dus!



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, mei 2018


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl


KOEN STASSIJNS - Zwijghout


De Vlaamse dichter Koen Stassijns ontwikkelt zich langzamerhand tot een blijvende waarde in ons poëtisch bestel. ‘Zwijghout’ waarvan al na een maand een tweede druk verscheen, bestaat uit 6 delen plus een nawoord. Thema’s (leven, liefde, dood), zegging en beeldspraak blijven dicht bij huis, zodat een breed publiek er toegang toe heeft. Het best is Stassijns wanneer hij balanceert tussen spreektaal en eenvoudige maar schrijnende beelden, zoals:


Taal werd een tak die afbrak boven de loot.


Hij verstopt genoeg raffinement in zijn verzen om ook de wroeters van dienst te zijn. Toch ontlenen zijn regels hun waarde meer aan het vakkundig verwerken van invloeden van voorgangers dan aan het uitwerken van een eigen idioom. Hopelijk weet Stassijns zijn dichterschap alsnog te ontwikkelen van degelijk tot grensverleggend.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, januari 2001


Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl


woensdag 2 januari 2019

JAN KLEEFSTRA - Raafverwantschap


Net als bij ‘Melk druppen’ (2014), weet Jan Kleefstra al meteen met een uit twee elementen bestaande titel raadsels op te roepen. Of je wilt of niet, je denkt na over mogelijke verbanden. Dat die allesbehalve causaal of anderszins logisch zijn bewijzen de gedichten. Toch suggereren de woorden en beelden een haast vanzelfsprekende samenhang. Kleefstra laat het verhalende element dus niet los maar roept er een parallelle wereld mee op. De meest eenvoudige uitspraken prikkelen de fantasie. Wat te zeggen bijvoorbeeld van:


Wind waait niet meer als vroeger

ook niet als ze regen draagt

zich langs de paden begeeft
naar het ven van de kleine duiker.


In de verte doen dit soort regels denken aan werk van Toon Tellegen en Hans Faverey. Beelden van landschappen en observaties van de elementen verenigen zich tot een zelfstandig universum dat intiem en vertrouwd overkomt maar ook aan alle kanten openheid uitstraalt.
Deze bijzondere poëzie is gemakkelijk te lezen maar moeilijk te duiden, al hangt de werking gelukkig niet van het laatste af.

Lucien Tinga maakte de goed passende tekeningen.




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, oktober 2015



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl



JOHAN TUYAERTS - Highway 50


Reisboeken blijven populair. Veel auteurs nemen een onbekend gebied als kader of maken juist een tocht van een vermaarde ontdekkingsreiziger opnieuw. Voormalig tv-producent Johan Tuyaerts (1968) besloot tijdens een sabbatical Highway 50 in Amerika van oost naar west af te leggen, een route van 5500 km, en noemde zijn onderneming een midlife roadtrip.

Het boek kent verschillende lagen: een beschrijving van de fysieke tocht, typische informatie over de bezochte plaatsen, schetsen van ontmoetingen met de meest uiteenlopende mensen, verwijzingen naar voorgangers zoals de onvermijdelijke Jack Kerouac en reflecties op de Amerikaanse cultuur.
Omdat dit mengsel nog redelijk oppervlakkig overkomt, was het een goede keuze om ook fragmenten uit zijn leven in Vlaanderen erin te verweven. Zijn stijl gaat er niet extra van flonkeren maar zo ontstond toch een van de meest relevante verbanden.

De zelf gemaakte foto's staan om technische redenen helaas bij elkaar in het midden. Het resultaat is een prettig leesbaar boek, dat besloten wordt door etips voor lezers met soortgelijke plannen.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, april 2015



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl

zaterdag 15 december 2018

MAARTJE SMITS - Hoe ik een bos begon in mijn badkamer


De tweede bundel van Maartje Smits (1986, Soest), die zich op haar site als ‘schrijvend detective’ afficheert, gaat over het belang van de natuur en het streven naar duurzaamheid maar tegelijk ook alle gekte eromheen, politiek geladen of niet. Om het vegetatieve karakter van het onderwerp te benadrukken laat Smits -ze studeerde niet voor niets Beeld & Taal en Design- haar taalgebruik welig tieren. De bundel krioelt van de originele samenstellingen, afleidingen en andere neologismen als ‘ontsnipperen’, ‘klikgeil’ en ‘logodieren’, evenals elkaar afstotende en aantrekkende zinnen, vaak in één lange sliert. Toch draait ze ook voor een schema tussendoor haar hand niet om. En soms gebruikt ze flarden Duits en Engels.

Een kenmerkend citaat is:


magische zonsopkomst in zuurstokroze
wake-uplights duwen een loop tropische vogels
door de wax in mijn oren.



De uitgave bevat ook indringende en goed passende foto’s, de meeste van haarzelf. Het onontkoombare resultaat is een kleurrijke en hoogst actuele poëtica die dankzij de nodige ironie een overtuigende balans vindt tussen ernst en vermaak.



Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, juni 2017



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl

TJERK RIDDER - Trekhaak gezocht!


Als boek maakt ‘Trekhaak gezocht!’ onderdeel uit van een project waar ook foto’s, muziek, filmpjes en zelfs een succesvol theaterstuk toe behoren. Concreet gaat het om een tweedelige tocht van Utrecht naar Istanbul, per caravan maar...zonder auto (zie titel)!
Artistiek gesproken wilden initiatiefnemer Tjerk Ridder (Utrecht, 1973) en medeschrijver Peter Bijl de thema’s (on)afhankelijkheid en vertrouwen ervaren en belichten. Naast het reisverslag zelf, waarin ontmoetingen dus een grote rol spelen, zijn er liedjes, gedichten en links naar video’s.
De gedrevenheid spat van de pagina’s af, ook bij tegenslagen. De ontwerpers slaagden erin om deze herdruk met kleuren en beeldmateriaal net zo’n kakelbont karakter mee te geven als de reisindrukken opleverden. De verteltoon is inspirerend positief en ook humor komt in diverse vormen ruimschoots aan bod. De ondervonden gastvrijheid onderstreept keer op keer het belang van de uitgangspunten, bevestigt samen met de grote belangstelling van de buitenlandse media (zo is er ook al een Duitse versie) het bestaansrecht van deze originele uitgave.




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, december 2017



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl

zondag 28 oktober 2018

RUUD WELTEN - Het ware leven is elders


De mobiliteit van de mens heeft zich met name de laatste decennia zo stormachtig ontwikkeld, denk aan economische en politieke mondialisering en dus aan vluchtelingen, arbeidsmigratie en verre vakanties, dat de conceptvorming over reizen en identiteit eveneens op drift is geraakt.
Dat vond ook de in fenomenologie en bedrijfsethiek gespecialiseerde docent Ruud Welten (1962, Etten-Leur) die zich in zijn onderzoek overigens op het toerisme richt. Aan de hand van vraagstellingen als “maakt reizen wijzer?” en “is er plaats voor ethiek in een vertoeristiseerde wereld?” benoemt hij ontwikkelingen en verbanden.
Een grote rol spelen de contrasten tussen individu en massa, verondersteld persoonlijke behoeften en marketing.

Welten lardeert zijn boek niet alleen met passende uitspraken van helaas vooral westerse denkers en kunstenaars als Seneca, Montaigne en Goethe maar weet hun inzichten ook als bindmiddel in te zetten. Om een breder publiek te bereiken is hij nogal eens ‘uitleggerig’ wat soms ten koste gaat van stijl en leesbaarheid. Inhoudelijk is het boek echter wel van belang.




Geschreven in opdracht van NBD/Biblion, juni 2013



Zie ook:
Frozen Poets - Beelden, graven en andere sporen van dichters

Lange kritieken, gepubliceerd op De Verborgen Hoek

Nederlandstalige gedichten in Indonesische vertaling

www.alberthagenaars.nl